چرا از درد می ترسیم؟

ترس از درد اغلب از دوران کودکی ،زمانی که کمتر قادر به تجزیه و تحلیل منطقی تجارب هستیم،به وجود می آید. در حالی که بزرگسالان تحمل مقداری درد برای کسب منافع طولانی مدت آن را درک می کنند،برای کودکان پذیرش ارزندگی درد مشکل است و از آن می ترسند.

یک تجربه یبد دوران کودکی ،مثل تزریق دردناک در مطب دندان پزشک ،می تواند ترسی طولانی مدت ایجادکند که ممکن است تا بزرگسالی هم ارامه یابد.اضطراب می تواند ترس اولیه را تشدید کند و به پرهیزی منجر شود که به نوبه یخود ترس و اضطراب راتشدید می کند.

انجام عمل جراحی یا آزمایش و درمان طبی ممکن است ترسی ایجاد کند که نه از درد،بلکه از کاری است که فرد انجام می شود و عوارضی که بعد از بهبود درد است. ترس از درمان ،ترس از عود بیماری ،ترس از پیامدهای ناموفق بودن درمان،همه با اضطراب کلب در مورد درد مرتبط است.

نقشی که ترس در افزایش درد بازی می کند شاید بیشتر از همه در قربانیان شکنجه بارز باشد.بسیاری از این افراد می گویند انتظار درد بسیاربدتر از خود درد است.فعالیت های سازمان عفوبین الملل فروپاشی شخصیت بر اثر ممانعت از خوابیدن،انتظار بدتر شدن هر بار درد،و ترس از شدیدتر شدن شکنجه با ادامه ی آن را نشان داده است .

برگرفته از کتاب درد و نسکین درد 

افسردگی و درد

افسردگی می تواند درد را شدیدتر کند،به ویژه اگر دیرپا باشد.یکی از علل آن است که افسردگی توانایی بدن در تولید آندروفین ها را کاهش می دهد.

در موارد افسردگی شدید،بیماران ممکن است کاملاً دل مشغولی مشکلات جسمانی خود شوند و به این باور برسند که بخشی از بدنشان آسیب دیده یا تغییری کرده و باعث درد شدید شده است.در چنین مواردی درد از افسردگی بیمار سرچشمه می گیرد.

ترس و درد

اگر علت را نمی دانید،ترس و عدم اطمینان می تواند ان را شدت بخشد.همانند اضطراب ،ترس هم تحریک پذیری بدن در قبال محرک های موجود درد را افزایش می دهدو گیرنده های درد حساس تر می شوند گاهی افراد از ترس این که فعالیت شدید باعث آسیب دیدنشان شود از ورزش کردن خودداری می کنند،حتی اگر مفید بودن ورزش برای شان معلوم باشد.

مثلاًبه کسانی که در پی حمله ی قلبی بهبود یافته اند اغلب ورزش کردن توصیه می شود.اینان ممکن است توجه کنند که با ورزش کردن تعداد ضربان قلبشان بالا می رود،و گرچه پاسخی طبیعی است.ممکن است این افزایش ضربان را علامت حمله ی قلبی مجدد تغییر کنند.وحشت حاصل باعث افزایش بیشتر ضربان قلب می شود و حتی ممکن است درد قفسه ی سینه هم در اینان بروز کند.

تنش و درد

تنش می تواند درد را بیشتر و مقابله با ان را سخت تر کند.وقتی خود را در موقعیتی پر تنش می یابید،بدن افزایش تولید هورمون هایی خاص مثل آدرنالین به آن پاسخ می دهد.این هورمون ها تغییرتی در بدن می دهند،از جمله افزایش فشار خون و ضربان قلب،وقتی تنش به درازا بکشد؛واکنش بدن کشیدگی ماهیچه ها ست.کشیدگی ماهیچه هاست. کشیدگی ماهیچه های گردن،شانه ها و سرد می تواند ایجاددرد کند،که باعث تنش بیشتر گردیده و دوباره به کشیدگی ماهیچه ها و درد بیشتر  منجر می شود.سفت شدن ماهیچه های صورت،فرق سر و گردن می تواند باعث سردرد تنشی شود؛که ممکن است چند ساعت یا حتی چند هفته باقی بماند.

تلاش آگاهانه برای آرامش و کاهش میزان تنش اغلب به منظور کاهش خطر درد ناشی از مشکلات تنشی توصیه می شود.روش های آرامش مختلفی وجود دارد که در جلوگیری از بروز برخی علائم اولیه تنش ،مثل تنفس سطحی ،عدم تمرکز ؛و اختلال خواب موثر هستند.همه ی این تظاهرات ادراک درد را تشدید می کنند.

زبان درد عاطفی

گستردگی تظاهرات جسمانی درد احساسی در زبانی بازتاب می یاد که برای حالات هیجانی دردناک به کار می بریم.عباراتی مثل «انگار قلبم شکسته است»چگونگی انتقال درد احساسی به نشانه های جسمانی را نشان می دهد.بسیاری افراد واکنش های ابتدایی خود به مرگ همسر یا دوست نزدیک را به صورت احساس کرختی بیان می کنند.این احساس مسکن قلب توصیف شده و ممکن است روش مغز برای کشتن وقت پیش از پذیرش فقدان و کنار آمدن با درد احساسی ناشی از آن باشد.

مقابله با درد عاطفی

بیشتر مشاوران و درمانگران معتقدند بهترین مقابله با درد شدید عاطفی رودررو شدن با آن است:

v       احساسات خو را پنهان یا سرکوب نکنید،چون ممکن است به صورت اختلالات جسمانی مرتبط با تنش ،مثل اگزما و سردردهای تنشی بروز کنند.

v       احساسات خود را با یک دوست یا مشاور در میان بگذارید.

v       آگاهانه روند احساسات منفی را متوقف کنید،این ها می توانند واکنش های شیمیایی در مغز ایجاد کنند که به چرخه ی افسردگی بینجامد.

v       بکوشید بر جنبه های مثبت زندگی خود تمرکز کنید.

v       خود را به منظور روگردنی مغز از افکار منفی نیشگون بگیرید.

v       بکوشید خود را در صحنه ای آرامش بخش مجسم کنید،مثل جایی که تعطیلات را در آن جا به سر می برید.

مقابله با ترس

تر س از ناشناخته، احساس عدم اطمینان و فقدان شناخت ،همه می توانند احساس درد را شدت بخشد.در برخی موترد،ترس از درد بدتر از خود درد است.

روش احساس دردتا حدی زیادی تحت تأثیر تربیت ،تجارب آموزش و فرهنگ است.اگر از دردی که دچار آن هستید،یا از درمانی که تحت آن قرار گرفته اید می ترسید،این ترس ممکن است مانع اندیشه و رفتار منطقی شما شود.شاید بیشتر از همه،ترس و اضطزاب عملاً تلقی درد را شدت می بخشد.گرچه عمیق نگرش به درد هیچ گاه آسان نیست،یادگرفتن مقابله با ترس یا به حداقل رساندن آن یکی از مهم ترین راهبردهای اکتسابی درد است.

 

برگرفته از کتاب درد و تسکین درد 

چرخه ی معیوب درد

ادراک شما از درد ارتباطی نزدیک با افکار و رفتارتان دارد.احساساتی مثل اضطراب می توانند ادراک درد را تشدید کنند و به تنش و هیجانات منفی بیشتر منجر شوند،که به نوبه ی خود باز هم درد را بیشتر می کنند.


وقتی احساس اضطراب می کنید،نسبت به محرک های خارجی حساس تر میشوید-مثلاًممکن است صدا بلندتر و نور شدیدتر به نظر تان بیاید.این می تواند ادراک درد را شدت بخشد و درد را افزایش دهد.شاید داشتن آرامش و آگاهی کامل درباره ی دردی که احساس می کنید بتواند در برطرف کردن اضطراب و کاهش درد کمکتان کند.

اشغال ذهنی به چیزی غیر از مشکلات شخصی می تواند توجه را از درد منحرف کند.کم نیستند کسانی که درد مزمن کمر را به هنگام بیماری شدید یکی از بستگان نزدیک فراموش می کنند



برگرفته از کتاب درد و تسکین درد




چگونگی تأثیر عواطف بر درد

حالت عاطفی می تواند به شدت در احساس درد تأثیر بگذارد.بسته به احساسات و شخصیت،پاسخ به پیام اولیه ی درد می تواند آن را شدیدتر و طولانی تر ،یا کمتر کند.

اضطراب و درد

نشان داده شده است که احساس اضطراب درباره ی درد یا احساس پیش بینی درد آن را شدت می بخشد.وقتی به گروهی از دانشجویان پزشکی گفته شد که با گرفتن میله ی فلزی داغ در دست دچار درد شدید خواهند شد،چهره ی آنان در هم می رفت و میله را رها می کردند؛حتی وقتی که میله اصلاً داغ نبود.

قدرت مغز بر بدن

مطالعات نشان برخی داده اند برخی بیماران دچار بیماری های درمان ناپذیر می توانند مرگ را به منظور حضور در رویدادی مهم مثل جشن تولد،یا عید به تأخیر بیندازند.این پدیده تسلط مغز بر بدن را نشان می دهد و اساس درمان بر پایه ی تصور ذهنی را تشکیل می دهد.به نظر می رسد مغز را می توان آموزش داد که تسلطی بیشتر از انچه قبلاً تصور می شد بر بدن داشته باشد.


برگرفته از کتاب درد و تسکین درد 


درد در بیماری های روانی

گاهی انسان دچار چنان ضربه ی روانی ای می شود که عملاً آن را به صورت درد جسمانی احساس می کند.دلایل احتمالی زیادی برای چنین پاسخ هایی وجود دارند.یکی از دلایل این است که درد جسمانی ،برخلاف گرفتاری روانی ،اغلب راحت تر مورد پذیرش بیمار یا خانواده اش قرار می گیرد .یا فرار از مسئولیت داسته باشد. 

در موارد حاد ،بدن با هیجانات دردناک از طریق تبدیل آن ها به درد جسمانی ی مقابله می کند.مثلاً اگر کسی با دست آسیبی به فرد دیگری وارد کند ممکن است دچار چنان ضربه ی روانی شود که خودش هم در دست راست احساس درد کند.گرچه این درد در ذهن شکل گرفته است،فرد کاملاً با درمان بیماری روانی زمینه ای آن از بین می رود.

برخی افراد دچار توهمات تغییر بدن،مثلاًتحلیل یا تغییر شکل دستمی شوند.درد ممکن است با چنین توهماتی همراه باشد که در افراد نبتلا به اسکیزوفرنی زیاد دیده می شود.

خود معلولی

خود معلولی ،یا قطع اندام یا وارد کردن آسیب به بدن خود،اغلب با درد همراه است.این گرفتاری در میان مبتلایان به افسردگی ،اسکیزورنی،جوع،یا دارای احساس دشمنی شایع است.نیاز به تسکین فشار روانی،تأثیر الکل یا مواد دیگر،تکانه های تهاجمی ،و نیاز به جلب توجه از دلایل احتمالی خود معلولی است.

سردرد بستنی

خوردن خوراکی های سرد مثل بستنی می تواند باعث سردرد شود.این نوع درد گرچه آزاردهنده است،نگران کننده به شمار نمی آید.

درد خو ساخته

عوامل فرهنگی از عوامل شناخته شده ی موثر در ادراک درد است.این درد رسوم سنتی و آداب مذهبی ای مشهود است که درد در ان نقش دارد؛مثل خالکوبی،سوراخ کردن بدن،و مثله کردن به دلایل مذهبی.مثلاًدر مراسم تاب دادن از قلاب در هندوستان ،مردی از افراد جامعه را در حالی که به پشت خوابیده است از قلاب آویزان می کنند.به نظر می رسد این مرد در طی مراسم نه تنها دردی احساس نمی کند ،بلکه احساس وارستگی هم به او دست می دهد.

در فرهنگ های غربی؛سوراخ کردن بدن و خالکوبی اغلب راهی برای عرض اندام یا اعلام وابستگی به یک گروه است.برخی افراداحساس خوشایندی به هنگام سوراخ کردن عضوی از بدنشان گزارش کرده و آن را به صورت برافروختگی یا گُرگرفتگی توصیف کرده اند که تا چند ساعت باقی می ماند.

این ممکن است ناشی از آزاد شدن مسکن های طبیعی بدن به نام آندورفین ها باشد.حالات لذت و درد و مرز باریم میان آن ها از زمان افلاطون مورد بحث فیلسوفان قرار گرفته است.سرمستی عموماًبه عنوان حالت شعف زیاد شناخته می شود،گرچه درد «رنج و سرمستی»مسیح به حالت غرفه در هر هیجانی مثل ترس،یا درد هم اطلاق شده است.این حالت شبیه به خلسه است.فرد بای رسیدن به حالات والاتر ممکن است ناچار به تحمل درد باشد.

سوراخ کردن بدن

سوراخ کرددن بدن با اشیاء گوناگون پدیده ای شایع در تمام دنیا ست.در برخی فرهنگ ها این کار ممکن است طی مراسم خاصی صورت گیرد،که نشان می دهد پسر یا دختر به مرحله ی خاصی از بلوغ رسیده است.در غرب،سوراخ کردن گوش از سال های دهه ی1960باب شده و امروزه سوراخ کردن جاهای دیگر مثل بینی یا ناف هم رواج یافته است.

راه رفتن روی آتش

برپایی مراسم با اتش ،مثل راه رفتن روی ذغال داغ،در تمام دنیا وجو دارد.در بسیاری فرهنگ ها راه رفتن روی آتش آزمون صداقت است،و فرد انجام دهنده ی کار مدعی بهره مندی از کمک از طریق اعتقادات قوی خود است.دانشمندان گمان می برند که عامل حیاتی در موفقیت از راه رفتن روی آتش مدت زمان تماس پا با ذغال های داغ است.البته شکی نیست که نیروی اراده هم نقش مهمی در منحرف کردن ذهن و مسدود کردن پیام های درد دارد.

داغ آیینی

ایجاد«جوشگاه»برجسته با الگوهای تزیینی روی بدن انسسان در بخش هایی از افرقا ،گینه ی نو،و جزایر شمال و شرق استرالیا ،و نیز در میان بومیان استرالیا مرسوم است.جوشگاه ممکن است نشان دهنده ی جایگاه فرد یا وفاداری به قبیله باشد یا فقط به منظور ایجاد شودند.جوشگاها با برش چاقو و گاهی با سوزاندن به وجود می آیند.در برخی موارد،طلسم های محافظت کننده زیر پوست قرار داده می شوند.

آزارگری-آزارخواهی حالتی غیر طبیعی است که در آن،لذت جنسی با ایجاد و کشیدن درد به دست می آید.«سادومازوخیم»از ترکیب اختلال آزارگری و آزارخواهی که یکی از آن دو با ایجاد درد در طرف مقابل و دیگری با درد کشیدن به لذت جنسی دست یابد.

 درد عاطفی 

درد عاطفی کاملاًدر مغز احساس میشود،ولی علائم دردناک جسمانی هم اغلب به علت ارتباط نزدیک مغز و اعمال جسمانی بدن دیده می شود.

درد عاطفی می تواند علل مختلف داشته باشد،مثل سوگ ناشی از فقدان یکی از عزیزان ،یا احساس طردشدگی به دنبال طلاق ،یا بهت ناشی از اخراج از محل کار.این گونه ضربه های روانی می تواند به افسردگی و اضطراب ،و در موارد حاد به دردهای جسمانی منجر شود،چون آن نواحی مغز که درد و رنج عاطفی را پردازش می کنند همان هایی هستند که با دردهای جسمانی سروکار دارند.

مثلاً،بعد از ترک همسر ،فرد ممکن است ملغمه ای از احساسات (از جمله خشم،آزردگی و بی وفایی)را احساس کند که به نوبه ی خود به تهدید و تشویش منجر می شود.وقتی یک پیام به مغز برسد،پاسخ معمول «جنگ یا گریز»فعال می شود:

ضربان قلب بالا می رود،ماهیچه ها کشیده می شوند،و فرد خیلی زود احساس تنش و ناراحتی می کند.بعد از فروکش کردن شوک اولیه،بسیاری افراد مراحل اندوه عمیق،خشم،احساس گناه،افسردگی،گیجی،و رفتار آشفته یا خارج از اختیار را می گذرانند.

علائم جسمانی اغلب شبیه همان علائمی هستند که درد استرس دیده می شود:بی اشتهایی و بی خوابی شایع است.


برگرفته از کتاب درد و تسکین درد 


درست کار نکردن شبکه ی درد

آسیب دیدن یک عصب یا مسیر عصب می تواند به درست کارنکردن شبکه ی درد و علائم حاصل از ان نجر شود.اگر مسیر مربوط به ناحیه ی آزرده آسیب ببیند،حتی جراحت های جزئی می تواند دردهای شدید و دیر پا به وجود آورد.در چنین مواردی ،مسیر عصبی بسیار تحریک پذیر می شود و بدون دلیل واضحی پیام های درد کاذب به مغز می فرستد.چنین احساس هاییی در افرادی که یکی از اندام های خود را دست داده اند نیز دیده می شود.(به مبحث درد خیالی مراجعه کنید).

درد خیالی

افرادی که دست یا پاهای آنها قطع شده است اغلب احساس می کنند اندام قطع شده هنوز سر جایش است،چون مسیرهای عصبی تغذیه کننده ی آن اندام هنوز پیام هایی به مغز می فرستند.همچنین ممکن است در اندام  قطع شده هم؛درست مانند قبل احساس درد کنند.

شدت درد کمتر از درد حالت طبیعی آن اندام ها نیست.این گرفتاری را درد خیالی می نامد و معمولاً به صورت خرد کننده،چنگه ای یا سوزاننده بیان می کنند.درد ممکن است تا زمانی که مسیر های عصبی پیام می فرستن ادامه یابد. در برخی موارد ،درد شدید است و تسکین نمی یابد.تحریک فرا جلدی اعصاب (TENS)در بسیاری موارد درد خیالی را تسکین می دهد.

کاپیتان ایهب و درد خیالی

یکی از مشهور ترین چهره های ادبی گرفتار درد خیالی کاپیتان ایهب در داستان موبی دیک نوسته یهرمان ملویل است(1851).شکارچی افسانه ای وال در حادثه ای هولناک یک پای خود را از دست می دهد.ولی باز هم در پای قطعه شده دردی رنج آور احساس می کند.

تأثیر سرما

در آب بسیار سرد ممکن است احساس کنید انگشتان دست و پایتان درد می کنند.علت ،دمای زیر صفر است که باعث انقباض سرخرگ های تدمین کننده ی خون انگشتان شده و به کاهش جریان خون و آزاد شدن مواد شیمیایی در آن منجر می شود که پیام های درد به مغز می فرستند.حتی اگر ناحیه ی آزارده را گرم کنید،تا زمانی که تمام مواد شیمیایی آزاد شده پاک نشوند درد ادامه خواهد یافت.

در برخی موارد،سرما می تواند باعث گرفتاری های جزئی ولی دردناک پوست مثل سرمازدگی و ترک خوردن شود.سرمازدگی از گرم کردن سریع پوست بعد از قرار گرفتن در محیط بسیار سرد ناشی می شود.

ترک خوردن پوست اغلب در هوای سرد رخ می دهد که غدد پوستی چربی کمتری برای نرم کردن پوست ترشح می کنند.در موارد حاد، کمبود مقاوم جریان خون در اثر سرما به تخریب بافت،مثلاً در یخ زدگی یا مرگ بافت،مثلاً در قانقاریا،منجر می شود.


برگرفته از درد و تسکین درد 



درد هنگام ورزش

گرچه ورزش برای فعال نگاه داشتن ماهیچه ها و حفظ سلامت عمومی حیاتی است ،ولی درد می تواند هنگام ورزش و بعد  از آن هم بروز کند.اگر بعد از مدتی طولانی عدم تحرک ورزش سنگینی بکنید.احتمالاً ماهیچه هایتان حساسیت نشان می دهند و چند ساعت بعد در آن ها احساس تورم می کنید.این نوع درد ناشی از آسیب دیدن مکانیکی ماهیچه هاست.با گرم کردن بدن قبل از ورزش و در پیش گرفتن برنامه ی افزایش تدریجی ورزش می توانید از این ناراحتی جلوگیری کنید.

اگر در طول ورزش درد قفسه ی سینه احساس کردید،و تا زمان توقف ورزش بیشتر شد،ممکن است دچار تنگ شدگی سرخرگ ها باشید که این سرخرگ ها خون کافی به ماهیچه ی قلب منجر می شود.تنگ شدن سرخرگ ها می تواند ناشی از بالا بودن فشار خون یا زیادی گرفتاری ها را دارید،قبل از شروع برنامه ی ورزشی با پزشک مشورت کنید.

گرم کردن بدن

تمرین های گرم کردن بدن بخشی اساسی هر برنامه ی ورزشی است.حرکات آرام و موزون مثل حرکات کششی قلب ،شش ها و ماهیچه ها را برای ورزش های سنگین آماده می کند،گرم کردن مفاصل را هم نرم و روان می کند تا بتوانند هنگام شروع برنامه ی ورزشی کارایی بهتری داشته باشند.

اگر بدن را به اندازه ی کافی گرم نکنید،ممکن است دچار سرگیجه ،چنگه ی ماهیچه ای،و درد قفسه ی سینه شوید.سرد کردن بدن هم به همان اندازه مهم است-حرکات آرام بعد از پایان جلسه ی تمرین ورزشی کمک می کند تا جریان خون به حالت عادی بازکردد.به عنوان بخشی از تمراین گرم کردن و سرد کردن بدن،حرکات نشان داده شده در تصویر را انجام دهید.

حرکت قو

با پا های باز، زانوان را خم کنید.دست چپ را پایین کمر بگذارید و دست راست را بلای سر ببرید،و کمی به چپ خم شوید.این حرکت را چندین بار از دو طرف بدن تکرار کنید.

درد هنگام ورزش اخطار است

برای جلوگیری از بروز درد به هنگام ورزش ،توانایی های خود را شروع و نیز در تعداد جلسات و مدت زمان ورزش بسنجید.اگر در طی ورزش هر یک از نشانه های زیر را مشاهده کردید،تمرین را متوقف و بی درنگ به پزشک مراجعه کنید.

ü        ادامه ی تپش های سریع قلب تا پنج دقیقه پس از توقف تمرین

ü        وجود درد دست،گردن یا قفسه ی سینه به هنگام تمرین

ü        درد شدید مفصلی

ü        تنگی نفس شدید

ü        احساس غش


برگرفته از کتاب درد و تسکین درد 

علل درد

ما معمولاً درد را ناشی از یک آسیب دیدگی یا بیماری خاص می دانیم.ولی درد می تواند علل دیگری هم داشته باشد،و فرد می تواند راه های تسلط یافتن بر چنین موقعیت هایی یا اجتناب از آن را یاد بگیرد.

درد جسمانی اغلب ناشی از آسیب دیدگی بدن است.بعد از وارد آمدن آسیب ،مواد شیمیایی مثل پروستاگلاندین ها در بدن آزاد می شوند تا فرایند التیام آغاز شود.عجیب آن که این مواد شیمیایی باعث تشدید درد می شوند،چون انتهاهای عصبی را برای ارسال پیام های درد به مغز تحریک می کنند.این پیام ها کارکردی محافظتی دارند،چون بدن را به استراحت دادن به ناحیه ی آزارده وادار می کننند تا بافت آسیب دیده فرصت ترمیم پیدا کند.

درد های موضعی جسمانی ممکن است نتیجه ی مسقیم آسیب دیدگی بافت در پی بیماری باشد.مثلاً فشار آورد یک تومور بر یک عصب می تواند ایجا درد کند.البته ناخوشی و بیماری هم می توانند سبب پاسخ های عمومی تر درد شوند-حتی اگر بافت آسیب ندیده باشد.

درد عمومی ماهیچه ها در هنگام ابتلا به انفلوانزا شایع است و بدن را از نیاز به استراحت آپگاه می سازد.بعد از عمل جراحی ،درد تقریباً اجتناب پذیر است.ولی مهارت جراح و متخصص هوشبری ،و نیز آگاهی از موقتی بودن درد تا هنگام التیام می تواند آن را به حداقل برساند.


برگرفته از کتاب درد و تسکین درد 

تغذیه سالم و روزه داری


مصرف تمام گروه های اصلی غذایی از جمله شیر و لبنیات، نان و غلات، سبزیجات و میوه جات، گوشت، تخم مرغ و حبوبات بدون پوست در ماه مبارک رمضان تأکید می شود و می توان با یک رژیم غذایی سالم، نیازهای مورد نیاز بدن را تأمین کرده و از فواید روزه برای سلامتی خود برخوردار شد.


تغذیه و روزه داری- ضعف و بی حالی در روزه داران- رژیم غذایی در ماه رمضان


وعده سحر حذف نشود

بهتر این است که بیشتر انرژی بدن با خوردن سحری تأمین شود، در غیر این صورت فرد حتماً در طول روز دچار ضعف و بی حالی خواهد شد و پرخوری در هنگام سحر نه تنها از احساس گرسنگی در ساعات انتهایی روز جلوگیری نمی کند، بلکه در ساعات ابتدایی بعد از سحر، فشار زیادی را به معده و دستگاه گوارشی فرد وارد می کند که سبب بروز علائمی نظیر سوءهاضمه، درد و نفخ معده می شود.

بیدار نشدن برای سحری کاملاً اشتباه است و در طولانی مدت سبب ضعف و بی حالی روزه داران خواهد شد.

در سحر از مواد غذایی پروتئین دار همچون تخم مرغ، حبوبات، لبنیات، گوشت و سالاد استفاده کنید و به جای نوشیدن آب زیاد، میوه های آبدار بخورید.



نوشیدن شربت عسل یا قند و لیمو ترش تازه در سحر

رژیم غذایی سحر بهتر است شامل مواد غذایی متنوعی باشد. مایعات توصیه شده برای سحری باید بتدریج نوشیده شوند، یک لیوان آب میوه تازه و یک لیوان شربت عسل یا قند اثر مفیدی خواهد داشت، همچنین لیمو ترش تازه نیز مناسب است. 



خوردن خرما، آب میوه و سبزیجات در افطار

نیاز فوری بدن در هنگام افطار بدست آوردن یک منبع انرژی به شکل گلوکز (قند خون) برای هر سلول زنده، بخصوص سلول های مغز و اعصاب است؛ خرما و آب میوه منابع خوب قند هستند، لذا هنگام افطار مصرف خرما، آب میوه و سوپ سبزیجات با رشته به منظور حفظ تعادل قند، آب و مایعات بدن توصیه می شود.

افطار را با نوشیدن یک فنجان آب گرم، شیر گرم و یا چای کمرنگ و خرما شروع کنید، به گونه ای که دمای مایعات مذکور نه سرد و نه گرم باشد.



نوشیدن آب فراوان در افطار موجب بی حالی،‌ ضعف و درد معده می‌شود

تا حد امکان از نوشیدن آب فراوان در هنگام افطار پرهیز شود؛ نوشیدن آب فراوان موجب بی حالی، ضعف و درد معده می شود، غذای افطار باید سبک، پرکالری و زودهضم باشد، بنابراین شله زرد، شیر و خرما و از این قبیل توصیه می شود.

روزه را با شیرینی طبیعی مانند خرما، کشمش و انجیر افطار کنید و از خوردن غذاهای سنگین و پر حجم بپرهیزید. در ساعات بعد از افطار توصیه می شود، میزان نوشیدن آب و مایعات بیشتر شود تا بدن دچار کم آبی نشود.
با توجه به اینکه در ماه رمضان یک وعده غذایی حذف می‌شود همه افراد باید حداقل 20 درصد کمتر از ماه‌های دیگر سال غذا بخورند.    


        
خوردن غذاهای خشک در سحر عامل عطش روزانه 

درباره جلوگیری از عطش در روزهای ماه مبارک رمضان توصیه می کنم، هنگام سحر از خوردن غذاهای خشک نظیر کوکو سبزی، کوکو سیب‌زمینی، کتلت و گوشت‌های سرخ شده مثل کباب و جوجه‌کباب و ماهی پرهیز شود، این غذاها به همراه غذاهای ادویه‌دار باعث عطش زیاد و ترش کردن معده می‌شوند.

مصرف لیموترش، ماست و سبزی خوردن و سالاد در کنار غذاها برای کاهش عطش مفید است.

و در آخر به روزه‌داران عزیز توصیه می کنم که برای جلوگیری از بروز ناراحتی‌های گوارشی و ترش کردن و سوزش سر معده از مصرف غذاهای شیرین و چرب مانند زولبیا و بامیه در سحر یا افطار پرهیز کنند.



دکتر محمد پیریایی - متخصص درد

توصيه‌هاي پزشكي روزه‌داري برای بیماران دیابتی

با تاكيد بر ضرورت توجه بيماران ديابتي به توصيه‌هاي پزشكي روزه‌داري باید گفت: روزه را نمي‌توان رژيمي براي كاهش قند ديابتي‌ها دانست بلكه تنها در افراد ديابتي كه چاق هستند سبب كاهش وزن آنان مي‌شود ولی هنوز اثبات نشده است كه قند خون را نيز كاهش مي دهد.


روزه برای بیماران دیابتی- رژیم غذایی در ماه رمضان


افت يا افزايش قند خون، ‌از دست دادن آب بدن و در نهايت انسداد عروقي را از مهم‌ترين مسائلي است كه بيماران ديابتي‌ در صورت عدم توجه به توصيه‌هاي پزشكي حين روزه‌داري با آن مواجه مي‌شوند، دانست.

در رابطه با بيماران ديابتي كه مجاز به روزه گرفتن هستند باید گفت: مردان بالاي 20 سال و زنان غيرباردار بالاي 20 سال، افرادي كه وزن عادي يا افزايش يافته دارند، افرادي كه بيماري‌هاي عفوني، قلبي، فشار خون، سنگ كليه، بيماري‌هاي ريوي ندارند و بيماران ديابتي كنترل شده مجاز به روزه گرفتن هستند.


بيماران ديابتي سه ماه قبل از ماه رمضان و در ماه رمضان نيز هر هفته يك بار به پزشك معالج خود مراجعه كنند و ميزان داروي مصرفي خود را تنظيم كنند.


كساني كه ديابت كنترل شده دارند و واجد شرايط هستند نبايد در رژيم غذايي خود در ماه رمضان تغيير بدهند و مايعات كافي بنوشند و زمان ورزش خود را تنظيم كنند.

اين قبيل بيماران نبايد بدون سحري و خوردن قرص‌هاي تجويز شده روزه بگيرند.


همچنین در رابطه با بيماراني كه انسولين تزريق مي‌كنند باید گفت: اين بيماران به شرطي مجاز به روزه گرفتن هستند كه مصرف انسولين آنان كم باشد، طي روز دچار افت قند خون نشوند و نيز دچار عوارض ديابت نباشند.


می توان ضعف و بي حالي شديد، عرق سرد فراوان، تپش قلب، سرگيجه، لرزش بدن، تاري ديد و در نهايت بيهوشي و كما به عنوان علايم افت قند خون نام برد.

افزايش بيش از حد معمول مصرف دارو، افزايش فعاليت و كاهش و حذف يك وعده غذايي از علل افت قند خون است و درمان آن را نیز مصرف به اندازه نمك و مايعات و نرفتن به مكان‌هاي گرم است.


عارضه يبوست، سردرد، انقباضات عضلاني، زخم و التهاب معده، سنگ كليه و سوزش سردل به عنوان عوارض احتمالي روزه گرفتن بيماري‌هاي ديابتي در صورت عدم توجه به توصيه‌ها می باشد.


بهترين زمان براي اندازه گيري قند خون قبل از افطار، دو ساعت بعد از افطار و قبل از سحر است و در صورتي كه بعد از افطار قند آنها بيش از250 بود، 20 درصد از رژيم غذايي افطار خود را براي روز بعد كم كنند.




منبع: سامانه اطلاع رسانی شبکه پزشکی کشور

سردرد و روزه

شایع‌ترین مشکلی که در ایام روزه‌داری مردم را به مطب‌ها و درمانگاه‌ها می‌کشاند، سردرد است.


روزه داری و سردرد- وعده مهم غذایی در ماه رمضان


برای اینکه بتوانید با این نوع سردردها که عمدتا در نتیجه گرسنگی یا تشنگی پدید می‌آیند مقابله کنید، باید کمی الگوی خورد و خوراک‌تان را تغییر دهید.

به این صورت که حجم غذای‌تان را کم کنید و کمتر هله‌هوله‌های پُرکالری بخورید و حتما سعی کنید تعداد و غلظت چای مصرفی روزانه‌تان را کاهش دهید تا به مرور بدن تان به چای کم عادت کند، زیرا یکی از عمده دلایل بروز سردرد در افراد روزه‌دار، کم نوشیدن چای است.

می‌توانید با کم نوشیدن و رقیق نوشیدن چای، کمتر دچار سردرد شوید ضمن اینکه حتما وعده سحری را بخورید و آن را پشت گوش نیندازید.

آنهایی که می‌گویند: "ما ساعت 11 یا 12 شب غذا می‌خوریم تا مجبور نباشیم برای خوردن سحری بیدار شویم"، باید بدانند که امتناع از خوردن سحری و حذف این وعده مهم غذایی در ماه رمضان باعث کاهش بازده کالری در طی روز و در نتیجه غیرمفید بودن‌شان می‌شود.

این افراد حتی در ساعات اولیه ی روز هم توان تمرکز و توجه فکری برای کار یا درس خواندن را ندارند. با این حساب، نخوردن سحری کار معقول و صحیحی نیست.

از طرفی خوردن جدای افطار و شام از هم و با فاصله ی دو تا سه ساعت توصیه می‌شود تا افراد به یک‌باره هر غذایی که دم دست‌شان است، به سمت معده بیچاره‌شان روانه نکنند.

 

جمله آخر هم اینکه اگر یک برنامه‌غذایی منظم و سالم برای خود و خانواده‌تان ترتیب دهید، بدون ایجاد هیچ مشکل جسمی و روحی می‌توانید ماه مبارک رمضان را به سلامت سپری کنید.

 

 

منبع: سلامتی

بهترین درمان درد


چشیدن طعم درد هیچ گاه نیست،و تلقی هر کس از درد متفاوت است.بدین ترتیب،یافتن بهترین درمان برای هر کس فرایندی بسیار اختصاصی است.در برخی موارد ،رویکردی معمول مثل عمل جراحی ضروری می شود،ولی در موارد دیگر می توان برای درمان های مبتنی بر پرهیز غذایی و درمان گیاهی از طبیعت درمانگر،برای دردهای پشت و گردن استخوان درمانگر ،یا از سوزن درمانگر کمک گرفت،یا ترکیبی از درمان ها را برای تسکین درد پیدا کرد.کلید موفقیت ،شناختن چگونگی پردازش پیام درد است،تا بتوانید به جای این که تحت تسلط درد در آیید ،آن را مهار کنید.

 

تسکین درد

هدف این کتاب فراهم کردن توانایی پذیرش و شناخت درد و راهنمایی کردن به منظور تصمیم گیری درست در برخورد با آن است.

فصل  اول فیزیولوژی درد را بیان می کند،این که درد چگونه عمل می کند،چه چیزهایی باعث می شود،و چرا دردی خاص در افراد مختلف ،متفاوت احساس می شود.در فصل دوم یاد خواهید گرفت که درد را به مثابه دستگاه اعلام خطر بشناسید ؛

این که درد به چه معنی است چقدر جدی است ،و چه هنگام باید به پزشک ماجعه کنید.به علاوه ،راهنمایی به منظور همراه کردن درمان های معمولی و طبیعی ،و توضیحی درباره ی مسکن های شیمیایی و طبیعی ارائه می شود.در فصل سوم چگونگی تغییر شیوه زندگی برای جلوگیری از بروز درد،همراه با راهنمایی هایی درباره ی تعادل رژیم غذایی ،ورزش،و تغییر عادات به منظور جلوگیری از درد شرح داده می شود،و این که تعدد درمان های سنتی برای مقبله با درد می تواند باعث سردرگمی شود؛فصل چهارم چگونگی تأثیر آن ها را در مورد درد بیان می کند.

فصل های پنجم و هشتم در زمینه ی انواع درد در نقاط مختلف بدن و علل احتمالی هر نوع درد و بهترین رویکرد برای مقابله با آن اطلاعاتی را بیان می کند .در فصل پنجم یاد خواهید گرفت چگونه با سردرد،گوش درد،گلودرد، دندان درد و دیگر دردها  سر کنید.فصل ششم علل درد قفسه ی شینه،از سرفه گرفته تا بیماری قلب،و درد شکم را توضیح می دهد.

درد ناشی از اختلالات دستگاه های ادراری و تناسلی در فصل هفتم بررسی می شود.راهنمایی هایی در زمینه ی گرفتاری های زنان، مثل درد قاعدگی ،درد پستان،و درد ناشی از بیماری های زهدان ارائه می شود؛مردان هم اطلاعاتی درباره ی گرفتاری های موجب درد در بیضه ها و آلت تناسلی کسب می کنند.فصل هشتم روش های مقابله با دردپشت و گردن،و نیز گرفتاری های دردناک مفاصل مثل شانه ی بی حرکت و درد آرنج تنیس بازان را توضیح می دهد.

هدف فصل نهم کمک کردن به افرادی است که با درد مزمن زنگی می کنند و نیز کسانی که از ایشان مراقبت می کنند.این فصل مشکلات هر دو گروه را توضیح می دهد پیشنهادهایی برای فائق آمدن بر درد می کند.سرانجام در فصل دهم راهنمایی هایی در مورد کمک های اولیه برای درد ناشی از آسیب دیدگی های خفیف ، همراه با درمان های معمولی و جایگزینی برای بریدگی ،سوختگی ،نیش و گزش حشرات،آفتاب سوختگی ، و دیگر ناخوشی های جزئی ارائه می شود.

دردها در خانه

در بیشتر خانه ها اقلامی یافته می شوند که می توانند درد یا ناراحتی بیماری های معمول را تسکین دهند. مثلاً آفتاب سوختگی های خفیف را می توان با برش های خیار،تفاله ی سرد چای ،شیر وسرکه آرام کرد.

مقابله با درد

اگر به درد مهلت بدهید می توان زندگی تان را خراب و شما را در دنیایی تنگ محسوس کند.با نگرش مثبت ذهنی می توانید بر درد فائق آیید و آن را مهار کنید و زندگی کامل خود را ادامه دهید.

 


برگرفته از كتاب تسكين درد

درد و وضعیت جسمانی


تحقیقات اخیر اهمیت وضعیت مناسب بدنی را در جلوگیری از حمله ی کمر درد نشان داده است. به عنوان مثال حمل وسایل در کوله پشتی بهتر از حمل آن در کیف شانه ای یا دستی است.

رژیم غذایی و درد

یک برنامه غذایی متعادل شامل مقدار زیادی سبزی تازه و میوه است که نه تنها از بسیاری ناراحتی های دردناک جلوگیری می کند،بلکه در مهارت و تخفیف درد بیماری های مزمن هم موثر است.

شناخت درد

در حالی که چیزهای زیادی از اشکال مختلف پزشکی سنتی کسب می شود، علوم جدید هم مطالب زیادی از کار دستگاه عصبی و مغز و چلوگیری تأثیر آن ها از ادراک درد برملا ساخته است.آنچه بیش از پیش روشن می شود گام هایی است که فرد می تواند برای تنظیم دریافت پیام های درد خود بردارد. شناخت درد و چگونگی تأثیر آن شما را قاادر می سازد گام هایی برای دور ماندن از درد یا به حداقل رساندن آن بردارید.درد معمولاً معنی خاصی دارد؛ روش بدن برای اخطار در این مورد که به خود آسیب رسانده اید، یا در خطر هستید،یا نیاز به استراحت دارید.همه ی احساس های درد در مغز پردازش می شوند.

مغز شما تعیین می کند که پیام چه معنی می دهد،چقدر جدی است،و فرمان می دهد مناسب ترین واکنش برای آن انجام گیرد. مثلاً در مورد بریدگی انگشت ، پیام درد شما را وارد می کند قسمت آسیب دیده را استراحت بدهید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شد،و فرصتی برای انجام فرایندهای طبیعی التیام به بدن داده شود.البته ،در مورد درد مزمن،پیام درد پیامی مفید نیست.

التهاب مفاصل می تواند با استراحت مفاصل بدتر شود،و درد ناشی از حرکت دادن باعث می شود تا فرد مبتلا هر گونه ورزش را کنار بگذازد. درد پژوهان درد اکنون در پی آنند که چگونه انسان می تواند بر روشی که مغز با اطلاعات رسیده از دستگاه عصبی برخورد می کند اثر بگذارد.

مطالعات نشان داده است که وقتی فردی به تنش شدید لحظه ای دچار می شود،مثلاًوقتی ورزشکاری در مسابقه شرکت می کند،مغز می تواند آسیب های جدی را تا زمانی که رویداد اصلی بگذرد پنهان نگاه دارد،بدون این که خود فرد از آن آگاه شود.مغز تصمیم گرفته است که رویداد پیش رو را مهم تر از درد تلقی کند.در مورد درد مزمن هم امکان دارد که مغز به جای اولویت دادن به پیام های مداوم کمردرد،انجام دادن برنامه ی بیست دقیقه ای روزانه را مهم تر بداند و آن را بر پیام درد ترجیح دهد.

تاب تحمل

رقصندگان نمونه هایی گویا از چگونگی مهار درد توسط مغز هستند. رقصندگان باله در تلاش برای اجرای درست حرکات،دردی شدید را تحمل می کنند و بر آن فائق می آیند.

نقطه تلاقی شرق و غرب

سوزن درمانی نخستین روش درمانی با ریشه های فلسفی شرقی بود که مورد پذیرش پزشکی معمول غرب قرار گرفت.پزشکان غربی می گویند این روش می تواند با ترشح مسکن های طبیعی بدن درد را مهار کند.ولی فلسفه ی آن بر پایه ی باور نیروهایی پیچیده استوار است.


برگرفته از كتاب تسكين درد

تسکین درد در فرهنگ های دیگر

گرچه روش های فردی متفاوت هستند،ولی بسیاری نظام های پزشکی شرقی در متوجه به گرفتاری های دردناک خاص بیمار در چهارچوب سلامت عمومی و رژیم غذایی،شیوه زندگی ،و وضعیت روانی او اتفاق نظر دارند.مثلاً روش های سوزن درمانی،گیاه درمانی ،ماساژ ،پرهیز غذایی و ورزش ،همه بر این فلسفه ی کلی استوارند که سلامت انسان بر محور جریان درست «چی» یا انرژی بدن ميگردد

و گرچه علوم غربی نسبت به اصول ورای پزشکی چینی با دیده ی شک می نگرن،اینکه بسیاری از پزشکان نسبت به موثر بودن سوزن درمانی و گیاه چینی در درمان بسیاری از گرفتاری های دردناک ،از جمله کمردرد ،درد ماهیچه ای و مفصلی ،میگرن و درد قاعدگی متقاعد شده اند.

بسیاری درمانگاه های تسکین درد انواع روش های درمانی،از مضاوره تا عطر درمانی ،برای کمک به بیمار در یادگیری آرامش پیشنهاد می کنند.

پزشکی قدیمی غرب

تا اوایل قرن نوزدهم ،پزشکی غربی بر دانش علمی محدود و درک ضعیف از چگونگی عملکرد و ساختار بدن بود.پزشکان اغلب در کاریکاتورها مورد هجو قرار می گرفتند ،مثل مجموعه ی معرف تاماس رولاندس به نام «دکتر سینتاکس»

ذهن برتر از درد

درمانگران شرقی رویکردی «کل نگر»به درد دارند. مثلاً یوگا برخی افراد را به تقویت ارتباط ذهن و جسم قادر می سازر و به این ترتیب تکانه های درد را مهار می کند.

رویکرد کل نگربه درد

پزشکی امروزه به گونه ای فزایند متوجه شناخت روش کار نظام های پزشکی سنتی در طی قرن ها می شود،تسکین موثر درد باید کل نگر و با توجه به شیوه ی زندگی و بهداشت روح و روان و نیز مشکلات جسمانی بیمار باشد.تحقیقات اخیر ثابت کرده اند که درک ما از درد به عوامل فراوان بستگی دارد؛تحمل درد امری کاملاً فردی است و نه تنها تحت تأثیر وضع سلامت فرد قرار دارد،بلکه سن ،پس زمينه ی فرهنگی ،و شرایط روانی او هم در آن تأثیر دارند.گرچه بیشتر مردم می دانند که سلامت عمومی بدن می تواند بر درد اثر بگذارد ،فقط در سالیان اخیر است که پزشکان رژیم غذایی و ورزش را به عنوان بخشی از کل تسکین درد به کار گرفته اند.

بسیاری از دردها را می توان با تغییر ساده یشیوه یی زندگی تکین داد.مثلاًکاهش مصرف چدبی ها می تواند در کم کردن درد قفسه سینه ،خطر بروز انواعی از سرطان ونیز کاهش وزن بدن موثر باشد که خود درد و اختلالاتی مثل التهاب مفاصل را کاهش می دهد. ورزش هم برای جلوگیری و تسکین درد مهم است.زمانی گمان می رفت که افراد مبتلا به کمردرد مزمن باید تا بهبود کامل استراحت مطلق کنند،حتی اگر سال ها طول بکشد.امروزه معلوم شده است ،به علاوه،ورزش نقشی حیاتی در جلوگیری از بروز بیماری های دردناک مثل پوکی استخوان و بیماری های قلبی و نیز خشک شدن های دردناک مفاصل در دوران پیری بازی می کند.

اغلب مردم از نقش مهم تنش و هیجانات در ایجاد درد آگاهی اندکی داردن.اکنون دیگر علم شواهدی از چگونگی تأثیر تنش

طولانی در کاهش مسکن های طیعی بدن به نام آندورفین ها و در نتیجه شدیدتر شدن درد ارئه کرده است.تنش باعث تغییرات مستقیم عضلانی و ماهیچه ای در بدن می شود،ماهیچه ها دچار گرفتگی می شوند،که خود به نوبه ی خود دردهایی مثل درد کمر را تشدید می کند . به همین دلیلروش های درمانی آرامش و مراقبه به نحوی فزایند در تسکین دردهای طولانی مدت بیماران مورد توجه قرار می گیرد.

 

 برگرفته از كتاب تسكين درد

درد و تسکین درد

مبارزه با درد

درد، به ویژه درد مزمن ،یکی از تضعیف کننده ترین ناراحتی ها هست،ومی توان گام هایی در راه جلوگیری از بروز آن ،و یا حتی تسکین کامل آن برداشت.

درد اغلب به پزشک و دارو وابستگی  می آورد. بسیاری از افراد از پزشک انتظار دارندوردی بخواند و درد را تسکین دهد،یا دارویی بدون نسخه به ان ها معرفی کند تا به طور مرتب برای تسکین درد مصرف کنند.ولی مسکن ها پاسخگوی تمام انواع درد،به ویژه در درازمدت نیستند.در واقع ،راه حلی ساده وجود ندارد؛

ما به طور روزافزون متوجه می شویم که موفقیت در کنار آمدن با دردهای مزمن نیازمند همکاری فعال تک تک افراد مبتلاست،به نحوی که شناختی از درد خود پیدا کنند ،و در نهایت مسئولیت مهار آن را بر عهده بگیرند.هدف این کتاب توصیف چگونگی درد،چگونگی اثر آن و آنچه درد را به وجود می آورد است و به این ترتیب ،راه حلی موثر برای کنار آمدن با درد ارائه می کند.

درد و پزشکی غربی

رویکرد سنتی پزشکی غربی به مقابله با درد بر جلوگیری از بروز آن و تسکین آن با استفاده از مواد شیمیایی استوار است.تا سال 1842،جراحان فقط از الکل به عنوان مسکن استفاده می کردند مرفین در طی جنگ های داخلی امریکا به کار گرفته شد،صصولی مشکل اعتیاد،مصرف گسترده ی آن را به امری نامطلوب تبدیل کرد.زایمان و اندکی بعد در اعمال جراحی به کار گرفته شد.ولی ثابت شد که مصرف مقادیر زیاد مواد شیمیایی باعث آسیب دیدن کبد می شود. در دهه ی 1930 بود که بیهوشی به روش نسبتاً بی خطر تبدیل شد.

داروهای شیمیایی معمول هنوز هم نخستین انتخاب بیشتر مردم برای تسکین درد هستند. البته بسیاری افراد احساس می کنند که پزشکی امروزه بیش از حد بر درمان دارویی تکیه کرده و به بیماران امکان مشارکت فعال در نار آمدن با بیماری ها را نمی دهد.به علاوه ،پزشکی غربی در گرفتاریهای پیچیده ی دردناک موفقیت های محدودی داشته است.عوارض همراه با درد مزمن مثل التهاب مفاصل یا کمردرد به این درمان های معمول خوب جواب نمی دهند.این روش ها به بیمار امکان انتخاب می دهد،ولی می شود آن ها را به عنوان مکمل درمان معمول هم به کار گرفت.

مسیر درد

دکارت فیلسوف یکی از نخستین کسانی بود که مسیر ارسال پیام های درد به مغز را توصیف کرد.او تصور می کرد پیامی از ناحیه ی آسیب دیده ی بدن صادر می شود که باعث ایجاد پاسخ هشدار در مغز می گردد.

مهار طبیعی درد

بسیاری شفابخش های گیاهی مثل چای بابونه،هزاران شال به گونه ای موثر در درمان ناخوشی های دردناک مصرف می شوند.


برگرفته كتاب تسكين درد

علت سردرد

علل اختصاصی‌تر ایجاد سردرد کدامند؟

برخی سردردها نیز اختصاصی‌تر بوده و با علامت دیگری همراه نیستند. مانند سردرد تنشی، سردرد میگرنی ، سردرد بعد از خواب یا سردرد صبحگاهی و ... 

بعضی از سردرد ها نیز ناشی از گردن درد است.

در این سردردها بر خلاف تصور بسیاری از افراد،  مغز عامل ایجاد سردرد نیست، بلکه سردرد از بد عمل کردن عضلات، عروق خونی و اعصاب ناشی می‌شود.

 

برای مثال اتساع شریانها و یا انقباض بیش از حد عضلات می‌تواند عصبهای خاص و حساس در مغز را تحریک کند و در نتیجه سردرد به وجود می‌آید. گاهی سردرد  یکی از شایع‌ترین علائم تومور مغزی است. آنوریسم مغزی نیز باعث علائم و عوارض مختلفی، از سردرد شدید  گرفته تا سکته مغزی یا مرگ، می‌شود.

 

هورمونهایی مانند استروژن می‌توانند باعث بدتر شدن سردرد شوند. از آنجایی که زنان طی دوره‌های ماهیانه متحمل نوسانات هورمونی در بدن می‌شوند، احتمال ایجاد سردرد متوسط تا شدید در زنان دو برابر مردان است و همچنین بیشتر از مردان به انواع خاص سردرد مانند میگرن دچار می‌شوند.

 

 

 

سردردهایی که بیشترین شیوع را دارند عبارتند از :

 سردرد تنشی :

شایعترین نوع سردرد، خطرناک نیست اما مکرراً رخ می‌دهد. سردرد تنشی شایعترین نوع سردرد است و اغلب در اثر استرس و فشارهای عاطفی و عصبی ایجاد می‌شود. بیشتر بالغین این نوع سردرد را تجربه کرده‌اند.

 این سردرد دردی ثابت با شدت خفیف تا متوسط دارد که در سرتاسر سر احساس می‌شود،  اما در اغلب موارد بیشتر درد پشت سر  و یا در پیشانی احساس می‌شود. سردرد معمولاً با علائم دیگری همراه نیست.

 سردرد تنشی ممکن است در بچه‌ها نیز روی دهد اما بیشتر در بین بالغین شایع است. تناوب ایجاد سردرد متفاوت است و معمولا چند ساعت به طول می‌انجامد.

 

سردرد میگرنی :

 
 

در حدود یک سوم از کسانی که سردرد میگرنی دارند اولین سردردها را در سنین نوجوانی تجربه می‌کنند. شدت درد متوسط تا شدید بوده اغلب اوقات با تهوع همراه است و فرد به نور و صدا حساس می‌شود. ممکن است درد در ناحیه‌ی گیجگاه،  چشمها یا پشت سر باشد و اغلب اوقات تنها در یک طرف است. درد میگرنی که همراه با علائم هشدار دهنده یا اورا باشد ممکن است پیش از سردرد اختلالات بینایی رخ دهد.

میگرن معمولاً از دوران کودکی تا میانسالی رخ می‌دهد. در بچه ها میگرن در میان پسرها کمی‌شایعتر است اما پس از بلوغ شیوع میگرن در زنان بیشتر می‌شود. حمله‌ی میگرنی یک روز یا بیشتر به طول می‌انجامد. در دوران بارداری و سنین بالا حملات میگرنی کمتر ایجاد می‌شوند.

محرک‌های غذایی لزوماً در همه بیماران باعث سردرد نمی‌شوند و برخی از غذاها ممکن است در برخی از افراد باعث حمله میگرنی شوند. پس از انجام معاینات دقیق، با ثبت غذاهای خورده شده قبل از حملات میگرنی و مشاهده اثر حذف این غذاها در کاهش یا از بین بردن سردردهای میگرنی، پزشک می‌تواند در مورد رژیم غذایی میگرن شما تصمیم‌گیری کند. 

سردرد مربوط به سینوسها :

یک سردرد خفیف تا متوسط است که عموماً در صورت، پل بینی یا در گونه‌ها احساس می‌شود و ممکن است همراه با احتقان بینی و یا آبریزش از بینی باشد. در همه‌ی سنین افراد را گرفتار می‌کند و به نظر می‌رسد که افرادی که آلرژی دارند مستعدتر هستند.این سردرد ممکن است ساعتها طول بکشد و اغلب یک سردرد فصلی است.
 

 سردرد مختلط :

در موارد نادری برخی از انواع سردرد وجود دارند که محققان معتقدند سردردهای مختلط بوده و علائمی‌ ما بین سردرد تنشی و میگرن دارند.

چنین مواردی وقتی رخ می‌دهند که علائم و درمان این دو سردرد در برخی از افراد به خوبی قابل افتراق نیست. برای مثال سردرد تنشی‌ای که بسیار شدید باشد و درد تیز و ضربان داری داشته باشد بسیار شبیه به سردرد میگرنی است. به علاوه هنگامی‌که سردرد میگرنی متناوباً روی دهد درد آن شبیه به سردرد تنشی احساس خواهد‌شد.
 
سردردهایی که مداوم روی می‌دهند ممکن است سردرد تنشی باشد که به دنبال سردرد میگرنی رخ داده و یا سردرد میگرنی در زمینه‌ی سردرد تنشی مزمن ایجاد سردرد کرده است. البته مکانیسم ایجاد کننده‌ی این دو نوع سردرد با یکدیگر متفاوت است.

سردرد تنشی در اثر سفت‌شدن و وارد آمدن فشار به عضلات روی می‌دهند در حالیکه علت سردرد میگرنی اتساع و التهاب عروق است. به هر حال اگر میگرن مکرراً رخ دهد می‌تواند منجر به سفت شدن عضلات شود و آغازگر یک سردرد تنشی همزمان باشد.

منبع:بیتوته

نکاتی برای جلوگیری از دردهای گردن و شانه در عکاسان و فیلمبرداران

 

در عکاسان، این دردها به دلیل حمل اشیایی مانند دوربین عکاسی دوربین فیلم برداری  و سه پایه  دوربین عکاسی و سه پایه دوربین فیلم برداری اتفاق می افتد.

 

درد گردن در عکاسان و فیلمبرداران:

 

حمل دوربین عکاسی و دوربین فیلم برداری  و  کیف دوربین عکاسی و کیف دوربین فیلم برداری تجهیزات سنگین مربوط به آن که گاهی وزن آنها به سه کیلوگرم نیز می رسد و شما مجبور هستید که برای مدت طولانی آنرا با خود خود حمل کنید ، مثلا توسط یک بند در روی گردن خود، می تواند موجب درد گردن شود. علاوه بر آن ماندن طولانی مدت در هوای خیلی سرد یا نشستن در جلوی کامپیوتر برای کار با فوتو شاپ، باعث مشکلات گردن و کمر می شود زیرا که گردن خود به سمت جلو خم می کنید. اثرات طولانی مدت باعث سر درد، درد شانه ها و درد بازوها شود.

 

برای جلوگیری از درد گردن، دوربین عکاسی و دوربین فیلم برداری را برای مدت طولانی دور گردنتان حمل نکنید . اگر که هم اکنون نیز از درد گردن وشانه رنج می برید به یک فیزیوتراپ مراجعه کنید.

ماساژ منظم نیز برای کسانی که اشیایی را دور گردن خود حمل می کنند توصیه می شود. حرکات کششی ماهیچه های گردن نیز مفید می باشد.

حرکات ورزشی توصیه شده :

کشش عضله ذوزنقه به بالا، کشش شانه، کشش قفسه سینه، کشش قفسه سینه (thoracic)

 

کمر

 

زندگی یک عکاس حرفه ای ، همیشه با ایستادن و حمل تجهیزات سنگین که بتواند در نقاط مختلف آنها را تنظیم کند و عکاسی کند همراه می باشد. و حتی اگر که اشیا تا زمانی که به آنها نیاز پیدا می کند داخل ماشین نیز حمل شوند، باز هم باید در مواقع لزوم از ماشین بیرون آورده شوند که آن هم تنش های خاص خودش را به کمر وارد می کند زیرا که بلند کردن و بیرون کشیدن اشیا مستلزم خم شدن در زوایایی است که به کمر آسیب می رساند

 

اگر چه که بسیاری از تحقیقات به استفاده از کوله پشتی های دوبند و کیف دوربین عکاسی و سه پایه دوربین عکاسی تاکید دارند اما دسترسی به وسایل برای یک عکاس در این کوله پشتی ها مشکل خواهد بود.

بسیاری از عکاسان حرفه ای برای حمل تجهیزات از سیستم های کمربندی استفاده می کنند اما باید مراقب بود که اندازه کمربند متناسب با بدن شما باشد و هنگامی که روی بدن قرار می گیرند به اطراف نوسان نداشته باشند. همچنین باید توجه داشته باشید که بار زیادی روی آن قرار ندهید و در نهایت زیاد با آن پیاده روی نکنید زیرا که نیروهای پیچشی زیادی را به ستون فقرات و لگن وارد می کند و باعث آسیب های جدی می شود.

 

واضح است که موثرترین روش برای کشش و پایداری ستون فقرات، انجام تمرینات ورزشی مانند ورزش پیلاتس می باشد که علاوه بر استحکام بخشیدن به کمر،ئسلامت عمومی شما را نیز تامین می کند. با قوی کردن ماهیچه های اصلی بدنتان، نه تنها بدن وزن خود را بهتر تحمل می کند، بلکه برای تحمل وزن اشیای خارجی نیز آمادگی بیشتری دارد.

ورزشهایی که بدین منظور می تواند انجام شود:

چرخش تنه، لمس انگشتان پا، وال رول، خم شدن جانبی ، کشش ایستاده گربه ای

 

موارد مهم:

اگر که شما گهگاهی با خود دوربین عکاسی و یا دوربین فیلم برداری حمل می کنید یا عکاس حرفه ای هستید، بعید است که بتوانید از تنش های فیزیکی و درد در بدن خود جلوگیری کنید

 

از حمل طولانی مدت دوربین عکاسی و فیلم برداری در گردن خود پرهیز کنید

در طول روز استراحت های منظم داشته باشید و از آنها برای کشش عضلات خود استفاده کنید

اگر که همیشه اشیای زیادی را با خود حمل می کنید از یک سیستم کمربندی یا تسمه ای استفاده کنید

اگر که اشیا را داخل ماشین حمل می کنید، هنگام بیرون آوردن انها از ماشین دقت کنید

هیچ گاه دردهای فیزیکی بدن خود را نادیده نگیرید

در زمان های فراغت، ورزش پیلاتس و ماساژ انجام دهید .

 

سایت فروش کیف و سه پایه  دوربین عکاسی

فعالیت رشته فوق تخصصی درد




فعالیت رشته فوق تخصصی درد را به دو بخش کلی میتوان تقسیم بندی نمود:


الف. کنترل درد های مزمن

ب: کنترل درد حاد

 

درزمینه کنترل دردهای مزمن هدف کلی از بین بردن علت درد و خاموش کردن پروسه ایجاد و حس درد است .

در بیمارانی که درد مزمن دارند و جهت کنترل آن اقدامی صورت نمی گیرد درد از یک علامت به یک بیماری تبدیل می گردد. این کار با تغییر مناطقی از مغز صورت میگیرد که محل احساس درد میباشند و به این پدیده پلاستیسیتی مغزی گفته میشود. این دلیلی است که ضرورت کنترل درد را میرساند.

در زمینه کنترل دردهای مزمن انواع دردهای عضلانی اسکلتی خصوصا دردهای مزمن ستون فقرات – دردهای سرطانی- دردهای سر و صورت مربوط به درگیری اعصاب- دردهایی با منشا سیستم سمپاتیک مانند درد پس از بیماری زونا و درد در پاهای دیابتی و درد در اندامها بعلت گیر افتادن اعصاب قرار دارند.

 

کنترل درد حاد توسط پمپهای کنترل کننده درد و در بیمارانی انجام میگردد که تحت عمل جراحی قرار گرفته اند. این پمپها که یکبار مصرف و ارزان قیمت میباشند از ترکیب داروهای ضد درد خاصی پر می شوند و بلافاصله پس از عمل از طریق وریدی (همان مسیری که بیمار از آن سرم دریافت میکند) یا کاتتر های اپیدورال به بیمار متصل می گردند .

این پمپها علاوه بر انکه بصورت ثابت دارو را جهت کنترل درد به بیمار می دهند دکمه ای را در مسیر خود دارند که بیمار میتواند در صورت نیاز به بی دردی بیشتر آنرا فشار داده و دوز ثابتی از داروی بی دردی را دریافت کنند. با انجام این کار در بیمارستانهایی که سرویس کنترل درد در آنها فعال است بیماران عمل جراحی بدون درد را تجربه میکنند.


درمان كمر درد از ديد پزشكي

کمردرد و پزشکی مبتنی بر شواهد

(بررسی درمان های کمردرد از نظر پزشکی مبتنی بر شواهد)

پزشکی مبتنی بر شواهد (EBM ): عبارتست از استفاده منطقی و مسئولانه از بهترین شواهد موجود برای تصمیم گیری در مورد درمان بیمار. در حقیقت EBM عبارتست از استفاده توام از تجربه بالینی پزشک وشواهد بالینی معتبر.

منظور از تجربه بالینی پزشک، مجموعه ای است از آموزشها ومهارتهای بالینی وی. شواهد بالینی معتبر نیز از بررسی پژوهشهایی که متدولوژی مناسبی دارند به دست می آید.


ذیلا" نتیجه بررسی درمان های رایج کمردرد از نظر پزشکی مبتنی بر شواهد را مشاهده می فرمایید:

مانیپولاسیون: مانیپولاسیون برای کاهش درد و افزایش توانایی حرکت در بیماران دارای کمر درد موثر است (در بیمارانی که گردن درد دارند، استفاده توام از مانیپولاسیون و ورزش درمانی اثرات مناسبی خواهد داشت).

استفاده از کفی: استفاده از کفی برای پیشگیری از کمردرد هیچگونه جایگاهی ندارد. در مورد اهمیت آن در درمان کمردرد،متاسفانه هنوز تحقیقات مناسبی صورت نگرفته است و نمی توان با قطعیت نظر داد.

گیاهان داروئی: از بین گیاهان مورد بررسی، سه گیاه اثرات خوبی (در کوتاه مدت) داشته اند ولی باید اثرات جانبی و نیز نتایج استفاده دراز مدت آنها نیز مشخص شود.

ورزش درمانی: در درمان کمردرد مزمن موثر است ولی در کمردرد حاد چندان اثری ندارد جالب اینجاست که متذکر شوم ورزش درمانی در گردن حاد و مزمن موثر است.

رفتار درمانی: رفتار درمانی در کاهش درد موثر است ولی تاثیر آن در حد ورزش درمانی است.

استراحت: معمولا استراحت طولانی در بستر در بیمارانی که کمردرد حاد بدون سیاتیک دارند سبب بدتر شدن درد می گردد- در بیمارانی که کمردرد حاد و سیاتیک دارند، استراحت وعدم استراحت تفاوتی ایجاد نمی کند.

مدرسه کمردرد: در محیط های کاری سبب کاهش درد، بازگشت به کار و بهبود عملکرد  می گردد.

داروهای ضد افسردگی: در بیمارانی که کمردرد مزمن بدون افسردگی دارند، استفاده از این داروها هیچ نقشی ندارد. البته بهتر است تاکید کنم که اگر بیماری کمردرد و افسردگی داشت طبیعتا باید داروی ضد افسردگی مصرف کند-  داروهای مزبور در درمان سایر دردهای مزمن موثر هستند.

طب سوزنی (acupuncture ) و سوزن زدن (needling ): هنوز نقش تاثیر طب سوزنی در درمان کمردرد حاد مشخص نشده است. این روش در کمردرد مزمن در کوتاه مدت برای کاهش درد موثر است. در کل، طب سوزنی یا سوزن، اثری بیشتر از سایر اقدامات معمول ندارند.

کشش: کلیه شواهد موجود بیانگر این نکته هستند که کشش در کمردرد حاد، تحت حاد ومزمن و نیز کمردرد سیاتیک بی تاثیر است.

تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست (TENS ): شواهدی به نفع تاثیر آن وجود ندارد.

جراحی برای در رفتگی دیسک کمری: اگر در رفتگی دیسک کمری سبب فشار روی ریشه های عصبي سیاتیک شود، جراحی و برداشت دیسک می تواند سبب شود که درد اندام تحتانی زودتر التیام یابد (ممکن است درد کمر تغییر نکند) البته تاثیرات دراز مدت جراحی هنوز به خوبی مشخص نشده است.

جراحی برای آرتروز ستون فقرات: هنوز شواهد کافی برای اثبات نقش جراحی در درمان کمردرد ناشی از آرتروز وجود ندارد.

استفاده از گرما و سرمای سطحی: هنوز شواهد کافی برای نقش این عوامل فیزیکی وجود ندارد.

پرولوتراپی (prolotherapy): اگر به تنهایی در کمردرد مزمن استفاده شود، بی تاثیر است. اگر به همراه مانیپولاسیون، ورزش و یا برخی اقدامات دیگر استفاده شود ممکن است موثر باشد.

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs): سبب کاهش خفیفی در کمردرد می گردند. هیچکدام از داروهای این گروه نسبت به سایرین برتری ندارد.

شل کننده های عضلانی: در درمان کمردرد موثر هستند ولی مشخص نیست که تاثیر آنها از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی یا سایر ضد دردها بیشتر باشد.

ماساژ: ممکن است در درمان کمردرد تحت حاد و مزمن موثر باشد ولی در گردن درد بی تاثیر است.

لیزر کم توان (low level laser therapy- LLLT): متاسفانه تحقیقات انجام شده در این زمینه فاقد کیفیت لازم هستند، لذا نمی توان در مورد اثر لیزر کم توان اظهار نظر کرد.

محافظ کمری (اورتوزهای کمری- کرست کمری): تحقیقات انجام شده نشان می دهد که این وسایل هیچگونه اثری در درمان کمردرد ندارند.

مانيپولاسيون: هنر درمان دردهای ستون فقرات با دست

مانيپولاسيون به معنی " استفاده ازدست ماهر برای درمان یا تنظیم چیزی" است . برای پی بردن به  اهمیت این روش درمانی بهتر است ابتدا قدری در مورد دردهای ستون فقرات صحبت کنیم .

درمان اين اختلالات كه به مانيپولاسيون "قولنج شکستن" معروف است،‌  روش خاصي است كه در آن حركتي ناگهاني،   سريع و حساب شده توسط پزشک متخصص به قسمت خاصي از ستون فقرات وارد مي شود . معمولا" این عمل سبب ایجاد یک صدای "تلق" می گردد و درد بیمار شدیدا " كاهش می یابد

همانطور كه ذكر شد، اين روش صرفاً با دست انجام مي شود و احتياج به اقدامات يا آمادگي هاي خاصي نيست ولـي پزشك بايد مطمئن باشد كه ستون فقرات شما دچار ضايعه شديدي نيست و ميتوان از اين روش براي درمان بيماري شما استفاده كرد. بنابراين حداقل يك عكس ساده كه اخيراً گرفته شده باشد براي شروع درمان لازم است . غالباً درمان ظرف يك تا شش جلسه به پايان مي رسد و وقتي درد كاهش يافت به تدريج بايد ورزش هاي خاص تقويت عضلات منطقه مبتلا آغاز گردد. اين ورزش ها باعث ميشوند كه احتمال عود بيماري در آينده كاهش يابد

در مورد نحوه اثر مانيپولاسيون و اينكه واقعاً چه چيزي سبب كاهش درد مي گردد فرضيات متعددي وجود دارد كه ذيلاً به برخي از آنها اشاره شده است :

الف ) آزاد شدن قسمت هاي گير افتاده كپسول مفصلي

ب ) شل شدن عضلاتی که دچار انقباض دردناک  شده اند

ج ) افزايش تحرك در قسمت هاي كم تحرك مفصل

د ) كاهش بيرون زدگي ديسك

دردهای ستون فقرات بسیار شایع هستند و بسیاری از آنها با مانيپولاسيون درمان میشوند ولی شرط لازم برای موفقیت پزشك در درمان عبارت است از: دانش، حوصله در شنیدن درد بیمار، معاینه دقیق  و مهارت .

توضیحاتی درمورد اقدامات پس ازمانیپولاسیون

حرکتی که روی ستون فقرات شما انجام شده است نوعی آزادسازی و تنظیم "حرکت بین مهره ای " شماست. درحقیقت، اختلال خفیفی در عملکرد بین مهره ای شما وجود دارد که به تدریج با یک یا چند مانور بهبود می یابد .

این اختلال عملکرد علل مختلفی نظیر حرکت های نامناسب و ناگهانی، وضعیت های نادرست نشستن، خوابیدن یا کارکردن- آرتروزدارد .


منبع: دكتر شهرام صادقي

راه هاي تشخيص علت كمر درد


تشخیص علت کمردرد


تشخیص علت کمر درد- کاهش درد کمر- درمان کمر درد


معمولا شرح حال و معاینه دقیق می تواند علل خوش خیم و بدخیم کمردرد را از یکدیگر جدا کند. در یک ویزیت استاندارد، پزشک از بیمار خود اطلاعاتی در مورد شروع درد، محل درد، شدت درد، علائم همراه درد، علل تشدید و تخفیف درد وسابقه بیماری های قبلی کسب می کند. روش های تشخیص ذیل به پزشک کمک می کند.

رادیولوژی ساده (XR ): معمولا اولین روش تصویربرداری است که در تشخیص علت کمردرد به کار می رود. می تواند شکستگی ها و اختلالات مهره های کمری را نمایش دهد. با این روش نمی توان عضلات یا رباط ها را بررسی کرد. دررفتگی دیسک نیز به صورت مستقیم قابل بررسی نیست.

دیسکوگرافی(Discography): عبارت است از تزریق مواد رادیوگرافی حاجب به داخل دیسک و بررسی تصویر حاصل. اگر دیسک علت درد باشد تزریق ماده حاجب به داخل آن دردناک است. این روش فقط در افراد خاص کاربرد دارد و شایع نیست.

میلوگرافی (Myelography): در این نوع بررسی، ماده حاجب در داخل مایع نخاعی تزریق می شود و پس از آن عکس هایی توسط اشعه x  گرفته می شود. این نوع بررسی فشار وارد بر نخاع و ریشه های نخاعی را نشان می دهد. البته در حال حاضر به علت وجود MRI استفاده ازاین روش شدیدا کاهش یافته است.

توموگرافی کامپیوتری (CT-SCAN): بررسی توسط اشعه X صورت می گیرد ولی بازسازی کامپیوتری ویژه ای دارد. سریع انجام می شود و دردناک نیست. استخوان ها را با دقت زیادی نشان می دهد و در تشخیص دررفتگی دیسک و تنگی کانال نخاع و سایر اختلالات ستون فقرات نیز کمک کننده است.

تصویر برداری با تشدید مغناطیسی (MRI): در این روش یک میدان مغناطیسی قوی ایجاد می شود و نماهای حاصله توسط یک کامپیوتر پردازش می گردد. برای بررسی تمام بافت ها خصوصا بافت های غیر استخوانی مناسب است. معمولا در اوایل شروع کمردرد کاربرد ندارد.

بررسی های الکترودیاگنوستیک (نوار عصب و عضله):


نوار عصب و عضله- الکترودیاگنوستیک


این روش شامل دو قسمت است: بررسی هدایت عصبی و بررسی فعالیت الکتریکی عضلات. تست بسیار دقیقی است که حدود 45 دقیقه وقت می گیرد و با آن می توان درگیری اعصاب و عضلات را تشخیص داد. در تشخیص آسیب عصب سیاتیک و فشار روی ریشه های نخاع نیز کاربرد زیادی دارد. اشکال آن یکی وقت گیر بودن آن است و دیگر این که نتیجه آن به دقت و مهارت شخص انجام دهنده بستگی دارد و در صورتی که تست بصورت دقیق انجام نشده باشد، باید کل آن دوباره انجام  شود.     


اسکن هسته ای:

روش جدید و دقیقی است که برای تشخیص عفونت ها، تومورها، متاستازها و خصوصا شکستگیهای بسیار ریز استخوان و سایر بافت ها (مفاصل) کاربرد دارد. در این روش مقدار کمی ماده رادیواکتیو به بیمار تزریق می گردد، غلظت این ماده دراستخوان ها و بافت های دچار اختلال افزایش می یابد. به کمک دوربین های خاصی غلظت مواد را در بافت های مختلف می سنجند و تصاویر مزبور توسط کامپیوتر پردازش می شود.


اولتراسونوگرافی:

سونوگرافی نیز خوانده می شود در این روش از صدای پرفرکانس برای ثبت تصاویر اعضای داخل بدن استفاده می شود. با این روش می توان آسیب رباط ها، عضلات و تاندون ها را در اطراف ستون فقرات بررسی کرد. دقت این روش نیز مانند نوار عصب و عضله به شخص انجام دهنده بستگی دارد.



منبع: دكتر شهرام صادقي