پلاسیتیسيتی، یادگیری و حافظه


پلاسیتیسيتی، یادگیری و حافظه


برای مدت زمان زیادی گمان می رفت که وقتی پا به سن می گذاریم ارتباطات مغزی ما ثابت می مانند. تحقیقات نشان می دهند که در واقع مغز در اثر يادگيري همیشه در حال تغییر است.

پلاستيسيتي همان ظرفیت تغيير كردن مغز در نتيجه یادگیری است. تغییرات مربوط به یادگیری عموما در سطح ارتباط بین نورون ها اتفاق می افتند. ارتباط های جدید شکل مي‌گيرند و ساختار داخلی سیناپس‌های موجود تغییر مي‌كنند.

آیا می دانستید هنگامی که در یک زمینه خاص تبحر پیدا می کنید، مناطقی از مغز شما که با این مهارت در ارتباط هستند، رشد می‌کنند؟

برای مثال، رانندگان تاکسی دارای هیپوکامپ (در ناحیه پشتي) بزرگتری به نسبت رانندگان اتوبوس هستند. چرا چنین است؟ این مسئله بدلیل این است که این ناحیه از هیپوکامپ در استفاده از اطلاعات فضايي براي هدايت كردن و يافتن مسير تخصص دارد. تاکسیرانان باید به نقاط بیشتری در شهر حرکت کنند در حالي‌كه رانندگان اتوبوس يك مسير خاص را طي مي‌كنند.
پلاستیسیتی را می توان در مغزهای دو زبانه نیز مشاهده کرد. بنظر می رسد یادگیری زبان دوم در اثر تغییرات كاركردي در مغز ممكن مي‌گردد. قشر آهيانه‌اي تحتانی چپي در مغز افراد دو زبانه بزرگر است.

تغییرات انعطافی در مغز موسیقی دانان نیز اتفاق می‌افتد. در مقايسه مغز موسیقی دانان حرفه ای با آماتورها مشخص شد که اندازه سلول های خاکستری (قشر) در برخي قسمتهای مغز موسیقی دانان حرفه ای بيشتر، در موسيقي‌دانان آماتور، متوسط و در افرادی که با موسیقی سر و کار ندارند، از همه كمتر است. اين نواحي عبارتند از: نواحي حركتي، نواحي آهيانه‌اي قدامي بالايي و نواحي گيجگاهي تحتاني.

و در آخر، پژوهشگران به تازگي نشان دادند که یادگیری فوق‌العاده و انبوه اطلاعات می تواند باعث تغییر در مغز گردد. آنها از مغز سه دانشجوی پزشکی آلمانی يك بار 3 ماه قبل از امتحان و بار ديگر درست بعد از امتحان تصويربرداري کردند، و آنها را با مغز دانشجویانی که برای امتحان مطالعه نکرده بودند، مقایسه کردند. با نگاه به مغز دانشجویان پزشکی مشخص شد، که تغییراتی در نواحی قشر آهيانه‌اي و هیپوکامپ خلفي رخ داده است. این نواحی مغز مربوط با به ياد سپاري و یادگیری مرتبط می باشند.


منبع: مرکز تخصصی توانمندسازی انسان

پلاستيسيته مغزی و صدمات مغزی


 پلاستيسيته و صدمات مغزی


يكي از نتايج جالب در مورد نوروپلاستيسيتي اين است كه فعاليت مغزي مرتبط با يك كاركرد، در اثر يك تجربه عادي، آسيب مغزي يا بهبودي به جاي ديگري انتقال مي‌يابد.



براي مثال در يك نمونه، جراحی در سن 50 سالگی دچار سكته مغزي شد و در اثر اين مسئله بازوی چپ او فلج گرديد. در دوره توانبخشی، او مي‌بايست دست و بازوي سالم خود را بي حركت نگه مي‌داشت و در عين حال يك ميز را تميز مي‌كرد. اين كار در ابتدا غير ممكن به نظر مي‌آمد، اما به آرامي بازوي چپ به ياد آورد كه چگونه حركت كند، دوباره بنويسد و تنيس بازي كند: كاركردهاي نواحي مغزي كه در اثر سكته از بين رفته بودند، توانستند خود را به مناطق سالم منتقل كنند.

مغز بوسیله سازماندهی و ایجاد روابط جدید بین سلول های مغز صدمات وارد شده را جبران می کند. برای ايجاد ارتباط دوباره، نورون‌ها باید توسط یک فعالیت، تحریک شوند.


منبع: مرکز تخصصی توانمندسازی انسان

سکته قلبی چیست؟

سکته قلبی چیست؟

در اصطلاح پزشکی ام‌آی و یا انفارکتوس میوکارد عبارت از انهدام و مرگ سلولی دائم و غیرقابل برگشت در بخشی از عضله قلب(میوکارد) است که بعلت از بین رفتن جریان خون و وقوع یک ایسکمی شدید در آن قسمت از قلب روی می‌دهد. این توقف گردش خون می‌تواند بطور ناگهانی بدون هیچ علائم قبلی نمایان گردد یا پس از تعدادی از حملات آنژینی(درد قفسه سینه) نمود یابد. عمده‌ترین دلیل ایجاد سکته بسته شدن رگ‌های تغذیه‌کننده قلب است. برای رفع انسداد غیر از دارو، از بالن و جراحی قلب باز (تعویض رگ مسدود شده) استفاده می‌شود. سکته قلبی نوعی عارضه فراگیر است که باعث درگذشتن هزاران تن هر ساله می‌گردد.


در میان عوامل مساعد کننده دیابت، فشارخون بالا، کلسترول خون بالا افراط در استعمال دخانیات و الکل، عدم فعالیت بدنی، فشار عصبی، سابقه فامیلی و سن قابل ذکرند.
بطور یقین این بیماری خیلی وخیم است و سالیانه تنها در آمریکا، در سال ۲۰۰۴ میلادی، بیش از ۱۵۰۰۰۰ نفر از این عارضه جان باختند.


سبب‌شناسی

اغلب آترواسکلروز عروق کرونری ودر نتیجه انسداد عروق تغذیه کننده ماهیچه قلب منجر به انفارکتوس میوکارد می‌شود که درمان آسان نخواهد بود.اگر شریان بسته شده شریان کرونر اصلی باشد احتمال مرگ انسان وجود دارد.

عوامل متعدد مساعد کننده‌ای مانند دیابت (بیماری قند خون)، فشارخون بالا، سیگار، زیادی کلسترول خون و غیره وجود دارد که عامل تصلب شرائین است.

علائم

در اکثر موارد انفارکتوس میوکارد همراه با تظاهرات معمولی و تی پیک است که تشخیص را آسان می‌سازد. یک درد موضعی قفسه سینه‌ که در مرکز قفسه صدری(سینه) با قابلیت انتشار بطرف آرواره و بازوها پشت و گردن سمپتوم ویژه در ام‌آی است و بیشتر از ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر درمان نشود این درد آزاردهنده و بحرانی است و مدتها بطول می‌انجامد.
گاهی چندین ساعت با مصرف تری‌نیترین مقاومت می‌کند، داروی دوپواترین درد آنژین را آرام می‌کند. هم‌چنین علائم دیگری که آشکار کننده هستند عبارتند از الکتروکاردیوگرام اورژانس و فوری می‌تواند تشخیص را آسان سازد. در تعداد زیادی از موارد انواع انفارکتوس وجود دارد که بصورت تشویش و اضطراب تظاهر می‌کند.

مثلا اشکال هاضمه‌ای و احساس کاذب آروغ زدن، عصبی بودن، تنگی نفس (بعلت اشکال در بطن چپ و درنتیجه ادم ریوی)٬ ادم و تورم در دست و پا که گاهی بدون تشخیص بوده و تنها اتفاقی در آزمایش قلبی و آزمایش روتین و منظم پزشکی با تشخیص آن برخورد می‌شود.
باید بخاطر داشت که هنگام مراجعه یک بیمار مسن با فشار خون، سن بیش از ۴۰ سال، زندگی مشوش و پراضطراب که دچار درد شدید وناگهانی قفسه سینه که ادامه می یابد باید بفکر انفارکتوس بود و الکتروکاردیوگرام درخواست نمود .

تشخیص

براساس علائم بالینی و شواهدموجود در نوار قلب و افزایش آنزیمهای قلبی کراتین‌ فسفوکیناز و تروپونین و در پاره‌ای از موارد با آنژیوگرافی تشخیص سکته قلبی داده می شود.

درماناولین قدم استراحت کامل، تجویز اکسی‍ژن و کنترل فشار خون و ریتم قلبی است. معمولا داروهای ضدانعقاد مانند آسپرین یا هپارین و بلوک کننده های گیرنده بتای سمپاتیک مانند پروپرانولول تجویز می شود. برای باز کردن رگ مسدود شده در بیمارستان گاه از داروهایی مانند استرپتوکیناز یا اوروکیناز یا بالن یا جراحی اورژانس عروق کرونر استفاده میشود.


منبع: باشگاه خبرنگاران