یکی از آسیب‌های شایع در ورزش، آسیب‌دیدگی مچ پا است. مچ از ارتباط استخوان‌های درشت‌نی، نازک‌نی و قاپ تشکیل شده است. در ورزش‌هایی مثل فوتبال، بسکتبال، والیبال و به طور کلی ورزش‌های پرشی جهشی، راکتی و توپی میزان این آسیب‌دیدگی بیشتراست.
 

در این میان آسیب‌دیدگی‌های خارجی این اندام بیشتر از سمت داخلی آن است و علت پا درد بالاتر و بیشتر بودن سطح مفصلی در سمت داخل نسبت به خارج است و هم‌چنین رباط‌های سمت داخل و قطورتر و محکم‌تر از رباط‌های خارجی مچ هستند.

آسیب به هر کدام از استخوانها، رباطها (لیگامانها) یا تاندونها در ناحیه مچ پا می تواند باعث درد مچ پا شود. درد مچ پا می تواند به علت التهاب یکی از مفاصل مچ پا باشد، اما به طور معمول علل درد مچ پا ناشی از مشکل در رباط های مچ پا است.

هر چند درد مچ پای خفیف اغلب واکنش مناسب به درمان های خانگی نشان می دهد، اما درمان درد مچ پا به زمان نیاز دارد. در صورتی که فرد دچار درد مچ پای شدید شده باشد (به خصوص پس از یک آسیب دیدگی)، می بایست وضعیت وی توسط یک پزشک مورد بررسی قرار گیرد

Ø       سندرم رایتر

Ø       عفونت مفاصل مچ پا

منبع: وبلاگ دکتر حیدریان ، مرکز رسانه ای ورزش ایران

علل پارگی تاندون آشیل

همانطور که گفته شد علت اصلی پاره شدن این تاندون Achilles tendon rupture مثل هر تاندون دیگری وارد شدن کشش بیش از حد تحمل به تاندون است و این کشش معمولا در حین بلند شدن روی پنجه پا ایجاد میشود.

در حین ورزش هایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال، دویدن، تنیس یا شیرجه ورزشکار به دفعات روی پنجه پا بلند میشود و در حین این عمل عضلات پشت ساق بشدت تاندون آشیل را تحت کشش قرار میدهد. وقتی این کشش بیش از حد تحمل تاندون باشد ممکن است منجر به پارگی تاندون مچ پا شود.

ورزش هایی که در آنها فرد باید به ناگهان بایستد یا به ناگهان شروع به حرکت کند یا روی پنجه بلند شود کشش زیادی را به این تاندون وارد میکنند. این مکانیسم پارگی بیشتر در ورزشکاران آماتور که بدون آمادگی اقدام به ورزش های سخت میکنند دیده شده و کمتر در ورزشکاران حرفه ای دیده میشود.

 

پارگی تاندون در حین ورزش بیشتر در کسانی دیده میشود که بدون گرم کردن خود و انجام حرکات کششی مبادرت به ورزش میکنند و یا بعد از خسته شدن شدید عضلات به ورزش ادامه میدهند. محل پارگی معمولا حدود 6-2 سانتیمتر بالاتر از مچ پا یعنی در باریک ترین محل تاندون است.

عواملی مانند عضلات پشت ساق سفت، تغییر کردن زمین بازی و کفش نامناسب (پاشنه کوتاه) و خار پاشنه میتوانند احتمال بروز این آسیب را بیشتر کنند.

مکانیسم دیگری که میتواند موجب پاره شدن آشیل شود سقوط از بلندی با کف پا است. در این حالت کف پا به ناگهان و با شدت به بالا و عقب رفته و این وضعیت موجب میشود تاندون آشیل به ناگهان و با شدت کشیده شود که میتواند منجر به پارگی آن شود. افتادن از پله یا نردبان میتواند با این مکانیسم تاندون را پاره کند.

گاهی اوقت ضربه مستقیم به تاندون مانند لگد حریف به تاندون میتواند آنرا پاره کند.

گاهی اوقات هم یک بریدگی عمیق با یک جسم تیز در پشت مچ پا میتواند تاندون را پاره کند.

گاهی اوقات بافت تاندون به عللی ضعیف شده و با نیروهای کمتری پاره میشود. علل زیر میتوانند تاندون را ضعیف کنند

• استفاده طولانی مدت از کورتن

• تزریق داروهای حاوی کورتن در نزدیکی تاندون

• بالا رفتن سن

• التهاب تاندون آشیل

• بیماری روماتیسم مفصلی  و نقرس

پوشیدن کفش های پاشنه بلند چه مشکلاتی را به وجود می آورد؟!

کفش هایی با پاشنه تیز، پاشنه بلند بدون بند، لژ یکسره، پاشنه ی بلند دوک شکل و لژهای بلند چیزهایی هستند که اکثر خانم ها را به هیجان می آورند!

یادتان نرود، همیشه این طور بوده و هست که هرچیز خوبی، بدی هایی هم دارد. این درمورد کفش های پاشنه بلند هم صدق می کند؛ به عوارض جانبی پوشیدن آن ها توجه کنید.

۱. کمر درد

در زمان راه رفتن با کفش پاشنه بلند تمام فشار بدن روی کمر متمرکز می شود. این مساله گردش خون را در آن نواحی کاهش می دهد که با درد در کمر و مفاصل ران همراه است.

۲. فشار پا

در کفش پاشنه بلند پایتان در معذب ترین وضع ممکن قرار دارد. فشار روی پاشنه ی پاها نهایتا درد شدیدی در پاهایتان ایجاد خواهد کرد. کفش راحتی تمام وزن بدن شما را حمل می کند، و زمانی که کفش پاشنه بلند پایتان باشد، این وزن روی پاشنه ی کفش شدید و غیر قابل کنترل می شود.

۳. راه رفتن نامتعادل

حالت بدن خانم ها با پوشیدن کفش پاشنه بلند تغییر می کند. بعضی خانم ها نمی توانند در چنین موقعیتی تعادل خود را حفظ کنند. راه رفتن برایشان به شدت سخت می شود. ممکن است با از دست دادن تعادل و لغزیدن به زمین بیافتند. در چنین شرایطی احتمال پیچ خوردگی مچ پا و رگ به رگ شدن مچ پا وجود دارد. همچنین ممکن است عضلات و تاندون ها هم دچار کشیدگی و التهاب شوند. پیاده روی معمولا یک ورزش خوب تلقی می شود ولی نه با کفش های پاشنه بلند!

۴. بیماری های ستون فقرات

تراز طبیعی ستون فقرات با پوشیدن کفش پاشنه بلند به هم می خورد، که باعث درد بسیاری خواهد شد.بعلاوه کرختی و سوزش هم محتمل است.

۵. فرورفتگی ناخن های پا

مطالعات نشان داده که کفش های پاشنه بلند، علت اصلی فرو رفتن ناخن ها در گوشت پا هستند. برداشتن این ناخن ها، زمانی که پزشک از ابزار تیزی برای اینکار استفاده می کند، درد بسیاری خواهد داشت.

در ادامه باید گفت که:پوشيدن مداوم و طولاني مدت كفش هاي پاشنه بلند مي تواند تاثيري منفي بر قوس كمر و تاندون آشيل داشته باشد. خانم هايي كه در سنين ميانسالي از گودي كمر شكايت مي كنند و مي گويند نمي توانند شلوارهايي با سايز مناسب پيدا كنند، بايد بدانند يكي از دلايل عمده ابتلا به گودي كمر در آنها، پوشيدن كفش هاي پاشنه بلند و نامناسب در سنين جواني و نوجواني است. كمردرد، از مهمترين و شايع ترين عوارضي است كه افراد مبتلا به گودي كمر از آن رنج مي برند.

مچ پا یک مفصل دو لولایی است که امکان خم شدن به بالا و پایین و چرخش به داخل یا خارج پا را فراهم و توسط شبکه‌ای لیگامانی در دو طرف نگه داشته می‌شود که جهت عملکرد طبیعی، مچ پا باید با اندام تحتانی هم راستا بوده و از عناصر لیگامانی و تاندونهای انعطاف پذیر برخوردار باشد.

وضعیت‌های پاتولوژیک

شایع‌ترین وضعیت آسیب دیدگی مچ پا، پیچ خوردگی مچ پا به سمت داخل می باشد که سبب درد و ورم در قسمت خارج پا می شود، درد زیرمچ پا که اغلب نشانگر التهاب فاسیای کف پایی و از بین رفتن قوس طولی کف پا (کف پای صاف) می‌باشد از دیگر وضعیت آسیب دیدگی این قسمت از بدن است.

تاندونیت (التهاب و درد تاندون عضلات) که غالبا تاندون آشیل در پشت پا را متاثر می‌کند، آرتریت و التهاب مفصل که عمدتا به دنبال یک آسیب قبلی نظیر شکستگی مچ پا، در رفتگی و غیره ایجاد می‌شود از دیگر وضعیت‌ها در این خصوص است.

در مرحله حاد تاندونیت و پیچ خوردگی‌ها و گاهی آرتریت، درمان اولیه جهت کنترل درد و تورم و کاهش شدت ضایعه، استفاده از یخ (کیسه یخ یا حوله سرد) می‌باشد که یخ را در جلو و طرفین مفصل مچ پا بطور متوسط ۷ تا ۱۵ دقیقه قرار می‌دهیم.

گرما عمدتا در موارد مزمن و جهت آمادگی موضع درمان برای انجام ورزش‌های تقویت عضلانی و کشش عضلات و بافتهای چسبیده و همچنین افزایش دامنه حرکتی مفصل کاربرد دارد. گرما سبب افزایش گردش خون موضعی و تسهیل کشش بافتی و حرکت می‌شود.

بانداژ کش اطراف مچ پا با استفاده از اسپلینت مخصوص این ناحیه جهت محدود کردن حرکات مچ پا و فراهم کردن ثبات مفصل و جلوگیری از افزایش آسیب مفصلی در مراحل حاد و تحت حاد، کاربرد دارد.
 تمرینات کششی آشیل حدود ۴ هفته پس از فرونشستن تورم و التهاب مفصل یا تاندون به تدریج آغاز می‌شود که قبل از انجام تمرین مچ پا به مدت ۱۵ دقیقه در آب گرم یا به کمک سشوار گرم و سپس تمرینات ورزشی انجام گیرد.

در تمرینات کشش تاندون با دست در حالت نشسته، باید پاهادر حالت مستقیم باشد، قسمت انگشتان پا را توسط یک یا دو دست گرفته و به مدت ۵ ثانیه به سمت خود بکشید تا احساس کشش و درد خفیف در قسمت پشت ساق نمایید. این تمرین در ۵ تا ۷ روز اول پس از فاز بهبودی و هر بار ۲۰ مرتبه انجام شود.

تمرین سرپنجه ایستادن:

با نوک پنجه‌های پا روی پله یا بلوکی به ارتفاع ۱۰ سانتیمتر بایستید. با بلند شدن روی پا پنجه عضلات پشت ساق سفت می‌شود و سپس این عضله را شل نمایید تا پاشنه با زیر سطح بلوک یا پله قرار گیرد و عضلات پشت ساق تحت کشش قرار گیرند. این ورزش را نیز حدود ۱۵ مرتبه تکرار نمایید.

ورزش‌های ایزومتریک جهت تقویت عضلات مچ پا

این ورزش‌ها پس از بی حرکتی و فاز بهبودی اولیه جهت تقویت مچ پا و پایداری آن استفاده می‌شود که عمدتا از باندکشی یا طناب الاستیک برای انجام آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای حرکت ورزشی تقویت تاندون آشیل یا نوارکشی، در حالت نشسته و پاها مستقیم، نوارکشی در ناحیه کف پا قسمت پنجه پا قرار می گیرد و در حالی که کف پا در حالت ۹۰ درجه (طبیعی) قرار دارد، بوسیله دست، دو سر دیگر نوارکشی را به سمت بالا می کشیم و به مدت ۵ ثانیه این حالت را حفظ می‌کنید. این ورزش در روز ۲۰ بار تکرار می‌شود.
حرکت بعدی تقویت عضلات قسمت خارجی ساق و مچ پا توسط نوار کشی است. نوارکشی را که دو سرش را به هم گره زده‌ایم به صورت دایره‌ای دور قسمت خارجی پنجه‌های هر دو پا قرار داده و ساق پاها از هم دور می‌شوند؛ در حالی که پنجه پاها را بر مدت ۵ ثانیه بدون حرکت و در حالت ثابت نگه داشته‌ایم، این ورزش ۲۰ بار تکرار می‌شود.

تمرین آخر تقویت عضلات قسمت داخلی مچ پا است که در این حالت نوار لاستیکی دور قسمت داخلی پنجه نزدیک شست پا قرار می‌گیرد و ساق پا به سمت پای مقابل کشیده و مچ پا را در حالت ثابت در مقاومت با کشش نگه می‌داریم.

در پایان در خصوص محدودیت‌های فعالیتی باید متذکر شد که فعالیت‌هایی که فشار زیادی را به تاندون‌های مچ پا اعمال می‌کند نظیر دویدن سریع، پریدن، پرش روی تور، بالا و پایین رفتن از پله‌ها با نوک پنجه‌ها، پدال گرفتن مکرر با وسایل نقلیه سنگین، ورزش‌های دارای دویدن سریع و توقف (مانند بسکتبال و تنیس) باید تا زمان بهبودی کامل از انجام آنها پرهیز شود.

منبع: وبلاگ دکتر حیدریان

درد مچ پا می تواند به علت التهاب یکی از مفاصل مچ پا باشد، اما به طور معمول درد مچ پا ناشی از مشکل در رباط های مچ پا است.

علل شایع درد مچ پا عبارتند از :

ضربه به مچ پا، یا پیچ خوردگی مچ پا

التهاب ناشی از نقرس

آرتروز یا استئوآرتریت

آرتریت رومائید یا روماتیسم

نقرس کاذب

التهاب ناشی از بیماری پسوریازیس

سندرم رایتر

عفونت مفاصل مچ پا

مراقبت های خانگی

- به درد مچ پا اهمیت دهید. در قدم اول می بایست به مفصل دردناک استراحت داده شود، لذا آن را حرکت ندهید.

- گاهی برای آسیب ندیدن مچ پا در اثر حرکت یا ایستادن، لازم است آن را آتل گرفت.

- در صورت وجود التهاب در مچ پا، دستور دارویی پزشک معالجتان را به دقت مراعات کنید.

- با کاهش درد مچ پا به تدریج فعالیت های خود را آغاز کنید.

- ورزش های مچ پا را روزی چند بار انجام دهید تا به آمادگی قبلی برسید.

- درد مچ پا به دنبال ضربه یا تصادف بوجود آمده باشد.

- اگر دچار تب هستید و یا مچ پای شما گرم، قرمز و حساس است.

- اگر اصلاً قادر به ایستادن روی مچ نیستید .

- درد مچ پای شما بیشتر از سه روز طول کشیده است.

هنگام مراجعه به پزشک و دادن شرح حال به این نکات توجه کنید :

* آیا پا درد از یک مفصل به مفصل دیگر منتقل می شود و به طور متناوب دچار درد در مفاصل دیگر می شود.

* آیا هر دو مچ پای شما به طور قرینه درد می کند.

* آیا درد در مچ پای شما به طور ناگهانی و شدید آغاز شده است.

* آیا درد مچ پای شما به آهستگی ایجاد شده و به تدریج شدت پیدا کرده است.

* چه علائم دیگری دارد ؟ آیا دچار تب، گرمی، قرمزی و حساسیت مفصل گرفتار هستید.

منبع: تبیان

پیچ خوردگی مچ پا (Ankle Sprain)

آسیبهای مچ پا , شایعترین آسیبهای ورزشی محسوب می گردند. 85% از صدمات مچ پا را پیچ خوردگیهایمچ پاتشکیل می دهد . و 80% این پیچ خوردگی ها را نوعی پیچ خوردگی که در آن کف پا به سمت داخل بوده(Inversion) و کناره خارجی پا مماس بر زمین می باشد تشکیل می دهد که آسیب وارده به سمت خارج مچ پا وارد می شود .

درجه بندی آسیب پیچ خوردگی مچ پا بر اساس معاینه بالینی 

درجه 1 : مچ دردناک اما عدم ناپایداری مفصل که با کشیدگی خفیف رباط قاپی_نازک نی قدامی همراه است .

درجه 2 : مچ دردناک و در بررسی مفصل ناپایداری در معاینه مفصل دیده می شود که همراهی با پارگی کامل رباط قاپی_نازک نی قدامی و پارگی ناکامل رباط پاشنه ای _ نازک نی دارد .

درجه 3: مچ دردناک همراه با ناپایداری مفصل مچ در معاینه . این حالت با پارگی کامل هر دو رباط قاپی_نازک نی قدامی و پاشنه ای _ نازک نی می باشد .

بیومکانیک ورزشی مکانیسمهای پیچ خوردگی مچ پا در حرکات ورزشی شامل پریدن ها ، چرخیدن روی یک پاشنه و تماس نزدیک بین ورزشکاران که در آنها پاها روی هم گذاشته می شود می باشد.

معاینه فیزیکی حداکثر حساسیت در لمس در پیچ خوردگی های خارجی در محل رباط نازک نی _ قاپی قدامی یا رباط پاشنه ای _ نازک نی دیده می شود .
هیچ درد استخوانی در لمس وجود ندارد . چنانچه باشد مطرح کننده شکستگی استخوان است و باید بررسی شود .
درد محدود به قسمت داخل پیچ خوردگی و کشیدگی سمت داخل را مطرح می کند .
تست کشیدن پا به جلو می تواند در بررسی پارگی رباط قاپی _ نازک قدامی (ATFL) کمک کند . با یک دست ساق را نگه داشته و با دست دیگری پاشنه را به جلو می کشیم چنانچه پا به اندازه 10 میلی متر جلو آمد و یا اختلاف دو سمت بیشتر از 3 میلی متر بود پارگی ATFL مطرح است . حتماً باید هر دو پا را معاینه کرد چون میزان حرکت و شلی مفاصل در افراد مختلف متفاوت است .

تشخیص های افتراقیناپایداری زانو
شکستگی تالوس
تومورهای مچ پا
آسیبهای استخوان پاشنه
استئوکندریت

بررسی های رادیولوژیک و تصویربرداریعکس ساده رادیولوژی در صورتیکه فرد بین 65-2 سال باشد.

برخورد با فرد آسیب دیده

فاز حاد

1 ) برنامه بازتوانی :‌با استراحت ، کمپرس آب سرد و بالا نگه داشتن عضو صورت می گیرد .

2 ) درمان دارویی :‌هدف کاهش درد و التهاب است که عمدتاً با استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی صورت می گیرد .

3 ) مداخله جراحی : برای پیچ خوردگی های سطح بالا و ناپایداری مزمن مچ در نظر گرفته می شود .

سایر مداخلات :  شامل استفاده از آتل در موارد شدید پیچ خوردگی و نیز نگهداری های محیطی مفصلی می باشد . می توان سایر درمانها برای درمان پیچ خوردگی مچ پا مثل ماساژ را هم در نظر داشت .

فاز بهبودی

بازگشت به تمرین و مسابقه

پیش آگهی 

معمولاً در آسیبهای جزئی بهبودی به سرعت رخ می دهد لگن در پیچ خوردگی های شدید به سمت داخل یا خارج و نیز پیچ خوردگی های سطح بالا بهبودی دیررس است ولی معمولاً بدون عارضه می باشد.

منبع: وبلاگ دکتر حیدریان

رباط ها یا لیگامان ها شبیه زردپی یا تاندون ها هستند با این تفاوت که تاندون ها موجب اتصال عضلات به استخوان شده ولی رباط ها استخوان ها را به یکدیگر متصل میکنند. با این حال بافت تشکیل دهنده آنها شبیه به هم بوده و از فیبرهای کلاژن تشکیل شده اند.
رباط هایی که استخوان های مچ پا را بهم متصل میکنند در دو دسته داخلی و خارجی قرار گرفته اند.

رباطی را که در قسمت داخلی مچ پا قرار دارد رباط دلتوئید Deltoid ligament مینامند. این رباط در بالا به لبه پایینی قوزک داخلی میچسبد و در پایین به استخوان های تالوس، کالکانئوس و ناویکولر متصل میشود و خود از قسمت هایی تشکیل شده است.

در قسمت خارجی سه رباط قرار گرفته اند که عبارتند ار

• رباط تالوفیبولار قدامی Anterior talofibular ligament : این لیگامان از پایین قوزک خارجی به جلوی استخوان تالوس متصل میشود.

• رباط کالکانئوفیبولار Calcaneofibular ligament : این لیگامان از پایین قوزک خارجی به استخوان پاشنه متصل میشود.

• رباط تالوفیبولار خلفی Posterior talofibular ligament : این لیگامان از پایین قوزک خارجی به پشت استخوان تالوس متصل میشود.

درست در بالای مچ پا هم استخوان های تیبیا و فیبولا به توسط رباط های محکمی به یکدیگر متصل میشوند که عبارتند از

• رباط تیبیوفیبولار قدامی تحتانی Anterior inferior tibiofibular ligament

• رباط تیبیوفیبولار خلفی تحتانی Posterior inferior tibiofibular ligament

• رباط خلفی فیبولار Posterior fibular ligament

• رباط عرضی Transverse ligament

محلی را که در بالای مچ پا استخوان های تیبیا و فیبولا در کنار هم قرار میگیرند سندسموز Syndesmosis میگویند. سندسموز یک مفصل است ولی حرکت زیادی ندارد.

در اطراف مفاصل مچ پا پرده بافتی وجود دارد که به آن کپسول مفصلی میگویند. سطح داخلی کپسول مفصلی از لایه دیگری به نام پرده سینوویال Synovial membrane پوشیده شده است که مایع سینوویال Synovial fluid را میسازد. مایع سینوویال یا همان مایع مفصلی مایع لغزنده و لزجی است که در داخل کپسول مفصلی قرار دارد و وظیفه آن لیز و لغزنده کردن سطوح غضروفی و همچنین تغذیه سلول های غضروف مفصل است. رباط های اطراف مفصل محکم به کپسول مفصلی چسبیده اند و در واقع جزئی از آن هستند.

منبع: وبلاگ دکتر حیدریان