علل غیرمکانیکی:

علل غیرمکانیکی شامل آن دسته از علل طبی و یا بیماری های سیستمیک هستند که در سیر بیماری به طرق مختلف ممکن است باعث کمردرد شوند و تشخیص و درمان این بیماری ها تماما به عهده پزشک معالج شما می باشد. به طور کلی هرگاه دچار کمردرد شدید به عنوان اولین اقدام به پزشک مراجعه کنید تا ابتدا علل طبی یا سیستمیک آن بررسی گردد.

شایع ترین علل طبی عبارتند از: بیماریهای التهابی, بیماریهای عفونی, سرطان ها و بیماریهای متابولیکی و ... که تشخیص و درمان همه آن ها همانطور که گفته شد بر عهده پزشک معالج شما می باشد.

ـ بیماریهای التهابی:

آرتریت روماتوئید- اسپوندیلیت آنکلیوزان

ـ بیماریهای عفونی:

عفونت حاد فضای بین مهره ای(دیسک) و استخوان مهره – سل-تب مالت(در ایران شایع است)عفونت مزمن مهره ها و عفونت خارجی

ـ تومورها: 

تومور ریشه اعصاب - تومور مهره ها – تومور اولیه استخوانی – تومور اولیه عصبی – تومور متاستازی مهره ها(از پستان, پروستات, ریه, کلیه, تیروئید)

ـ بیماریهای متابولیکی:

پوکی استخوان- نرمی استخوان از علل کمتر شایع می توان به مسمومیت با فلزات سنگین مثل رادیم و بیماریهای ناشی از اختلال جریان خون اشاره کرد.

نکاتی که بیشتر به نفع علل طبی کمردرد هستند عبارتند از:

۱ ) سن بالای ۵۴ سال, بخصوص در بیماریهای غیر التهابی و بیمارانی که سابقه ای از عوامل مکانیکی را ذکر نمی کنند.

۲ ) کمردردهای شبانه که با استراحت نیز بهبود می یابند.

۳ ) وجود علائم و نشانه های کمردرد مانند: تب, تعریق, کاهش وزن, ضعف و خستگی مزمن که با کنترل درد نیز بیمار احساس سلامتی نمی کند. در بسیاری از موارد به رغم معاینه فیزیکی دقیق و انجام آزمایشات مختلف, علت مشخصی برای کمردرد پیدا نمی شود. در چنین مواردی با در نظر گرفتن عوامل روانی که باعث پیدایش و یا تشدید کمردرد می شوند باید با یک روانپزشک و یا روانشناس مشورت کرد. همچنین تمارض برای از زیر کار در رفتن و یا گرفتن خسارت از بیمه مربوط به عواملی هستند که پزشک معالج باید آنها را در نظر داشته باشد.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی مهویزان

کمردردهای مکانیکی:

شامل آن دسته از بیماری هایی هستند که در اثر و با بواسطه یک عامل مکانیکی مانند ضربه, حرکات فیزیکی نامناسب, کم بودن قوام عضلات و یا فشار بیش از حد به ناحیه ستون فقرات کمری و در اثر بد قرار گرفتن وضع بدن در حالت نشسته و ایستاده ایجاد می گردند. این دسته از بیماری ها ۹۰% از علل کمردرد را تشکیل می دهند و نکته جالب اینکه به راحتی قابل پیشگیری هستند که عوامل بروز آن ها در زیر آمده است.

۱ ) قرار گرفتن در وضعیت های نامناسب:

ـ وضعیت نامناسب ایستادن:

قرارگرفتن در وضعیت نامناسب هنگام ایستادن, سبب افزایش یا کاهش قوس های ستون فقرات و یا انحراف جانبی آنها می شودکه در هر صورت باعث بروز کمردردهای شدید می گردد.

ـ وضعیت ایستا:

وضعیت ایستا و بدون تحرک بخصوص وقتی که نامتقارن و کج باشد, برای ستون فقرات بسیار مضر است. این حالت در کار با ماشین آلات, که نیاز به قرار گرفتن در یک وضعیت ثابت و نامتقارن به مدت طولانی دارد بسیار اتفاق می افتد و اگر اصلاح نگردد می تواند باعث درد قابل توجهی در ناحیه کمر شود.
افرادی که با کامپیوتر کار می کنند به طور مداوم در یک وضعیت ایستا قرار دارند به طوری که سر خم شده, دست ها بر روی صفحه کلید قرار گرفته و تنها انگشتان حرکت می کنند. این حالت با فشار بر نواحی شانه ای و انقباض ممتد عضلات گرد و کتف همراه است و اغلب این افراد از درد در ناحیه شانه های خود شکایت دارند. در صورتی که صفحه کلید در سمت چپ و صفحه کامپیوتر در سمت راست کاربر قرار گیرد به طوری که وی مجبور باشد در طی روز مدام سرش را حرکت دهد و یا اینکه صفحه کلید بالاتر و یا پایین تر از ارتفاع استاندارد خود قرار گیرد, فشار مکانیکی وارد بر ستون فقرات بیشتر شده و سبب آسیب بیشتری می گردد.
وضعیت نامناسب نشستن, خم شدن های طولانی از ناحیه کمر, چمباتمه زدن به مدت طولانی, خم و راست شدن مکرر نیز ا دلایل دیگر است.

۲ ) کاهش تحرک

کاهش تحرک می تواند نتیجه عدم استفاده و یا بهبود ناکافی عضو بعد از آسیب دیدن باشد.

عدم استفاده:

کاهش دامنه طبیعی حرکات ستون فقرات و عدم استفاده فعالانه از این عضو منجر به سفتی و کاهش خاصیت ارتجاعی آن شده و از طرفی باعث آتروفی (لاغر شدن) عضلات نگهدارنده ستون فقرات می گردد. عضلات ضعیف و لاغر, قدرت حمایت از ستون فقرات کمری در شرایط مورد نیاز مثل بلند کردن جسم سنگین از روی زمین را ندارند در نتیجه سبب بروز کمردرد می شوند. این وضعیت با ورزش فعال در کل دامنه حرکتی ستون فقرات, فیزیوتراپی و تقویت عضلات نگهدارنده قابل جبران آن است. البته کاهش دامنه حرکات مفصلی می تواند ناشی از عوامل دیگری مانند اسکار سوختگی, علل مادرزادی (مانند جوش و خوردن ۲ مهره و یا مثلا افرادی که محدودیت حرکتی دارند(مانند افراد هموفیلی) به خاطر فشارهای غیر معمول مفاصل دیگر نظیر ران و زانو بیشتر از بقیه مستعد پشت دردند. برای مثال اگر زانوها یا ران ها درست راست نشوند, فرد اجبارا به جلو متمایل می شود. این حالت فشار غیر معمولی به ستون فقرات وارد می کند و در دراز مدت موجب بروز درد خواهد شد.)

۳ ) بهبود ناکافی

به طور مثال عدم بهبود کامل بعد از یک حمله کمردرد ناشی از اسپاسم عضلانی که منجر به کاهش گودی کمر شده است, می تواند باعث کاهش تحرک ستون فقرات شود. در این مورد با بهترین درمان انجام تمرینات ورزشی به طور فعالانه و تحت نظر یک فیزیوتراپیست جهت اصلاح گودی کمر و بازگشت به وضعیت طبیعی است.

۴ ) استرس ناشی از کار

ـ نیرو و ارتعاش:

نیرو و ارتعاش تولید شده توسط ابزار مختلف, از طریق دست ها و یا اندام دیگر به بدن منتقل می شود و باعث فشارهای غیر معمول به خصوص در اطراف گردن شانه ها می گردد. برای مثال کار با دریل های بادی, چکش زدن مداوم, پوشیدن دستکش های سنگین و یا رانندگی طولانی مخصوصا با وسایل نقلیه سنگین از قبیل تراکتورها, یک نیروی ارتعاشی قوی را به بدن منتقل می کند که با افزایش فشار عمودی به دیسکهای بین مهره ای سبب آسیب به آنها و بروز کمردرد می گردد.

ـ توالی و تداوم کار:

کار سنگین و مداوم در یک وضعیت ثابت برای ستون فقرات بسیار مضر است. به خصوص در مشاغل صنعتی که نیروی زیادی برای انجام کار صرف می گردد, بهتر است زمانی هر چند کوتاه به استراحت جهت تجدید قوا اختصاص داده شود, تا از آسیب های ناشی از کار سنگین بر ستون فقرات کاسته شود.

۵ ) چاقی

وزن زیاد مشکل شایعی است که گریبان گیر برخی افراد جامعه می باشد. صرف نظر از شکل ظاهری که یک مقوله شخصی است, عوارض ناشی از چاقی مانند: فشار حاصله بر روی قلب, تمایل به افزایش فشار خون, آسیب به ستون فقرات(بخصوص ناحیه کمر) و ... قابل توجه است. مهم است بدانید آسیب حاصل از چاقی بر ستون فقرات کمری بلافاصله قابل تشخیص نیست بخصوص اینکه درد ناشی از آن بیشتر در ناحیه لگن و زانوها احساس می شود. شایع ترین شکل آسیب به صورت افزایش گودی کمر در اثر حجم زیاد شکم و آویزان بودن آن است. این حالت به مرور سبب پیدایش کمردردهای شدید و مزمن می گردد, که البته در حاملگی نیز شایع است ولی باید توجه داشت که مدتی پس از ختم حاملگی, ستون فقرات به شکل طبیعی خود بازمی گردد ولی در مورد چاقی مزمن این طور نیست. کاهش تحرک نتیجه قطعی چاقی است به طوریکه افزایش حجم بافت نرم موجب قطع حرکات مفصلی در انتهای دامنه طبیعی حرکتشان می گردد. تمامی مفاصل بخصوص مفاصل ران و زانوها درگیر شده و توانایی تحرک در کل دامنه حرکتیشان را از دست می دهند. افراد چاق بیشتر از بقیه به آرتروز مهره های کمری مبتلا می شوند در نتیجه در افراد چاق, کاهش وزن, اولین و مهم ترین اقدام در درمان کمردرد می باشد.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی مهویزان

کمر درد به عنوان دومین درد شایع بدن پس از سر درد است به طوری که 84% افراد در طول زندگی این بیماری را تجربه نموده‌اند. معمولاً کمر درد به عنوان یکی از علل مهم مرخصی‌های استعلاجی و از دست رفتن ساعات کاری محسوب شده که به واسطه آن هزینه‌های زیادی متوجه اجتماع می‌شود. مهمترین نکته چه در جهت جلوگیری از آسیب به دیسکهای کمری و چه در جهت پیشگیری از عود کمر درد، آموزش اصول صحیح زندگی شامل: سبک نشستن، ایستادن و حمل بار در همه سنین می‌باشد، ولی متاسفانه کمتر کسی حاضر به تمرین و مداومت نکات ساده‌ای است که می‌تواند از عارضه‌های مزمن عضله در آینده پیشگیری کند.

در بیشتر موارد کمر دردها حاد بوده و طی یک دوره گذرا بهبود می‌یابد که البته احتمال عود آن هم وجود دارد. با توجه به اینکه درصد کمتری از کمردردها مزمن می‌شوند اما بیشتر هزینه‌های بهداشتی درمانی که صرف درمان کمر درد می‌گردد متوجه کمردردهای مزمن است.

معمولاً سن شروع کمر درد از حوالی نوجوانی تا حدود 40 سالگی است که شیوع آن تا سن 60 سالگی در مردان و زنان مساوی بوده و پس از این زمان در خانمها به دلیل افزایش شیوع پوکی استخوان و شکستگیهای ناشی از آن شایعتر می‌باشد.

کمر درد نه به عنوان یک بیماری بلکه نشانه یک بیماری است و عوامل خطری که می‌تواند موجب افزایش ابتلا به کمر درد شوند را می توان به دو دسته شغلی و فاکتورهای شخصی دسته‌بندی کرد
شغلهایی که با کشیدن، جابجا کردن اجسام، نشستن طولانی مدت، یا کار کردن با دستگاههای لرزان مثل مته‌های سوراخ کننده همراه‌ هستند با افزایش بروز کمردرد مواجه می‌باشند که مسلماً مستلزم رعایت نکات ایمنی مختص هر کدام است. همچنین در افرادی که انعطاف پذیری ستون فقرات آنها کمتر بوده و یا افراد چاق و قد بلند، کمر درد شایعتر می‌باشد.
ضعف عضلات شکم و کمر، استعمال دخانیات، فاکتورهای روحی و روانی مثل اضطراب و افسردگی از عوامل مرتبط با کمر درد هستند.

دیسکها بالشتک‌هایی هستند که بین مهره‌های کمری قرار دارند. در گروهی از این کمر دردها پاره شدن این دیسکها موجب آزاد شدن مواد شیمیایی و تحریک کننده شده که این مواد موجب التهاب ریشه‌های عصبی ناحیه کمر می‌شوند.

در گروهی دیگر عامل تحریک ریشه‌های کمری بیرون زدگی دیسک و فشار روی ریشه‌های کمری است بدین صورت که بیماری با درد شدید ناحیه پایین کمر تظاهر یافته و معمولاً این درد در ناحیه باسن پخش شده و بر اساس ریشه کمری مبتلا به ناحیه ران، ساق پا و انگشتان پا انتشار می‌یابد. این نوع درد، شدید و تیر کشنده بوده و با عطسه و سرفه‌ بدتر می‌شود و در مورد علائم دیگر که گاه با استراحت، درد کاهش می‌یابد، به این دلیل است که احتمالاً در اوائل بیماری درد کمر شدید بوده و حالت انتشاری ندارد اما با پیشرفت درد کمر کاهش یافته ولی درد انتشاری و سایر علایم نظیر کاهش حس و خواب رفتگی پاها و ضعف ایجاد می‌شود. همچنین بیمار به علت درد محدودیت حرکات کمر داشته و حتی حالت خمیده به خود می‌گیرد و ممکن است علاوه بر کاهش حس و خواب رفتگی پاها، کاهش قدرت عضلات و حتی مشکلاتی در کنترل ادرار و مدفوع پیدا کرده و بر اساس ریشه درگیر، احتمال از دست دادن توانایی راه رفتن روی پنجه پا و یا پاشنه پا را از دست بدهد. در صورتی که فرد به حالت دراز کش خوابیده باشد بالا آوردن مستقیم پا موجب افزایش درد ناحیه کمر و انتشار آن به پای مبتلا می‌گردد.

چنانچه کمر درد همراه با تب، کاهش وزن و درد شبانه باشد عوامل ایجاد کننده دیگر کمر درد نظیر تومورها، عفونت و شکستگی مطرح می‌شود، که معمولاً با معاینه دقیق بیماری مشخص می‌گردد ولی ممکن است به استفاده از وسایل تشخیصی نیاز شود. MRI جهت تشخیص کمردردهای ناشی از دیسکهای کمری حساسیت بالایی دارد اما حتماً باید بر اساس تظاهرات بیمار تفسیر شود. گفتنی است در یک بررسی از 100 نفر افرادی که هیچ گونه کمر دردی نداشته‌اند در MRI 65 نفر آنها تغییرات بیمارگونه دیسک کمری دیده شده است لذا با توجه به اینکه علل شایعتری نظیر عوامل مکانیکی برای کمر درد وجود دارد حتماً تشخیص می‌بایست بر اساس معاینه دقیق و نه فقط بر اساس ام آر ای داده شود.

انجام نوار عصب و عضله در صورتی که با دقت کافی و توسط شخص متبحر گرفته شود، در تشخیص این بیماری کمک می کند.

بهترین وسیله کمک تشخیصی، ترکیب یک تست تصویربرداری مثل MRI با نوار عصب است.

جراحی، تنها راه درمان کمردرد است، در اکثر مواقع دیسکهای کمری به درمان غیر جراحی پاسخ می‌دهد.

استراحت طولانی مدت بدون نظر پزشک حتی می‌تواند مضر هم باشد لذا در اقدامات اولیه و اساسی استراحت به مدت 1 تا 3 روز و پرهیز از حرکات تشدید کننده توصیه می‌گردد. از دیگر موارد پیشنهادی کمک کننده استفاده از داروهای ضد التهاب و ضد درد جهت کاهش التهاب و تسکین می‌باشد، در پاره‌ای از موارد تزریقهای درمانی، استفاده کوتاه مدت از ارتوزهای کمری (مثل کمربندهای میله‌دار)، به کارگیری روشهای گرمایی و الکتریکی برای کاهش درد و حرکات تقویتی عضلات کمر و شکم و ورزشهایی جهت انعطاف پذیری ستون فقرات و عضلات پاها بسیار موثر می‌باشد که حتماً می‌بایست بر اساس معاینه و صلاحدید پزشک و در زمان مناسب آن تجویز شود. (برنامه توانبخشی بر اساس معاینه وضعیت هر بیمار طرح‌ریزی می‌گردد). باید گفت استفاده از داروهای کدئین‌دار به علت ایجاد یبوست و تشدید درد توصیه نمی‌شود.

تعداد کمی از افراد دچار کمر دردهای ناشی از درگیری دیسکهای کمری نیازمند عمل جراحی هستند مانند بیمارانی که مبتلا به بی اختیاری ادرار و مدفوع شده‌اند، بیمارانی که درگیری پیش رونده سیستم عصبی داشته، یا کسانی که علیرغم درمان صحیح و همه جانبه غیر جراحی، به مدت 6 تا 8 هفته توسط پزشک متخصص و متبحر هنوز بهبودی نیافته‌اند. اعمال جراحی اغلب دردهای انتشاری به اندام تحتانی و سایر علایم در پاها را کاهش داده و ممکن است به میزان کمتری درد ناحیه کمر را کاهش دهد. چنانچه آسیب‌های عصبی جدی به عصب وارد شده باشد عمل جراحی جهت پیشگیری از آسیب بیشتر موثر است و شاید نتواند آسیب عصبی ایجاد شده را کاملاً بهبود ببخشد. نکته مهم انجام حرکات تقویتی عضلات اطراف ستون فقرات و عضلات شکم حتی بعد از عمل جراحی بوده که در تخفیف علائم بعد از عمل و بهبودی بیمار اهمیت بسزایی دارد.

پرهیز از چاقی، تحرک مناسب، استفاده از میوه و سبزیجات تازه، مصرف کافی فرآورده‌های لبنی (شیر، ماست کم چرب، کشک، دوغ و ...) همچنین ماهی تازه که حاوی Omega 3 البته به صورت کبابی یا آب‌پز، در پیشگیری از بیماری توصیه می شود.

منبع: راسخون