درمان دیسک کمر - کمر درد

دیسک گردن یکی از دلایل شایع درد در گردن و نواحی بالای بدن است. درد ممکن است بصورت مهبم یا شدید، و بین شانه‌ها باشد و به طرف بازوها، دستان و انگشت‌ها گسترش پیدا کند. بی‌حسی و مور مور شدن علائم معمول هستند و برخی بیماران نیز دچار گرفتگی عضلات می‌شوند. برخی وضعیت‌ها و حرکات بدن می‌توانند موجب تشدید درد شوند.

در برخی بیماران دیسک گردن می‌تواند در اثر فشرده شدن نخاع ایجاد شود که در این شرایط مواد دیسک بر نخاع فشار وارد می‌کنند. این شرایط بسیار جدی‌تر بوده و ممکن است مستلزم برنامه‌ی درمانی تهاجمی‌تری باشد. علائم فشرده شدن نخاع عبارتند از تلو تلو خوردن در هنگام راه رفتن، مشکل در مهارت‌های حرکتی دست‌ها و بازوها و احساس مور مور شدن یا شوک در تنه بدن یا پاها.

آناتومی دیسک‌ها 

برای درک دیسک گردن، آشنایی با نحوه کار ستون فقرات مفید است. آناتومی ستون فقرات متشکل از ۲۴ استخوان متحرک است که مهره نامیده می‌شوند. ناحیه گردنی ستون فقرات وزن سر را تحمل می‌کند (تقریباً ۵ کیلوگرم) و امکان خم شدن سر به عقب و جلو، چپ و راست و چرخش ۱۸۰ درجه را فراهم می‌کند. هفت مهره‌ی گردنی وجود دارند که از C1 تا C7 نام‌گذاری شده‌اند. مهره‌ها توسط دیسک‌هایی جدا شده‌اند که نقش جذب‌کننده شوک را دارند و از ساییده شدن مهره‌ها بر روی یکدیگر جلوگیری می‌کنند. حلقه بیرونی دیسک آنالوس نامیده می‌شود. آنالوس دارای نوارهای فیبری است که بین قسمت‌های میانی هر مهره قرار گرفته است. هر دیسک دارای یک مرکز پر از ژل است که هسته نامیده می‌شود. در سطح هر دیسک یک جفت عصب نخاعی قرار گرفته که از نخاع خارج می‌شوتد و به نقاط مختلف بدن گسترش می‌یابتد. نخاع و اعصاب نخاعی مانند یک تلفن عمل می‌کنند و امکان ارسال پیام‌ها یا تکانه‌ها بین مغز و بدن را جهت انتقال احساسات و کنترل حرکات فراهم می‌کنند.

دیسک گردن چیست؟

بین استخوان‌هایی (مهره‌ها) که تشکیل‌دهنده‌ی ستون فقرات در کمر هستند، دیسک‌هایی مدور و به عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کنند. هنگامی که دیسک‌ها سالم باشند در نقش جذب‌کننده‌ی ضربه برای ستون فقرات عمل کرده و ستون فقرات را انعطاف‌پذیر نگه می‌دارند. دیسک‌ها در صورت آسیب‌دیدگی ممکن است بصورت غیرطبیعی برآمده شوند یا دچار پارگی شوند که به این حالت فتق دیسک یا پارگی دیسک گفته می‌شود. پارگی دیسک می‌تواند در هر بخشی از ستون فقرات رخ دهد اما اغلب در گردن و پایین کمر مشاهده می‌شود. هفت مهره بین سر و سینه تشکیل‌دهنده‌ی ستون فقرات گردنی می‌باشند.

علائم

 فتق دیسک گردن می‌تواند موجب درد، بی‌حسی یا ضعف در گردن، شانه‌ها سینه، بازوها و دست‌ها شود. در برخی موارد پارگی شدید دیسک گردن ممکن است موجب ضعیف شدن یا مور مور شدن غیر طبیعی در سایر بخش‌های بدن از جمله پاها شود.

دلایل دیسک گردن

فتق دیسک معمولاً در اثر ساییدگی و پارگی دیسک (تحلیل دیسک) بوجود می‌آید. با افزایش سن، دیسک‌ها مقداری از مایعی که به انعطاف‌پذیر ماندن آنها کمک می‌کند را از دست می‌دهند. فتق دیسک همچنین ممکن است ناشی از آسیب به ستون فقرات باشد که می‌تواند موجب پارگی‌ها یا ترک‌های بسیار ریز در لایه بیرونی دیسک (آنولوس یا کپسول) گردد. مواد ژله مانند (هسته) در داخل دیسک ممکن است از طریق پارگی‌ها یا ترک‌های موجود در کپسول به بیرون رانده شوند که این وضعیت موجب بیرون‌زدگی، پارگی یا خرد شدن دیسک می‌گردد.

فتق دیسک در افرادی که سیگار می‌کشند بسیار شایع‌تر است.

برخی عوامل خطر فتق دیسک را افزایش می‌دهند:

۱- انتخاب‌های شیوه زندگی مانند استعمال دخانیات، عدم ورزش منظم و تغذیه نامناسب نقش قابل ملاحظه‌ای در مشکلات دیسک دارند.

۲- با افزایش سن، تغییرات بیوشیمیایی طبیعی موجب فرسایش تدریجی دیسک‌های بین مهره‌ای شده و بر استحکام و حالت ارتجاعی دیسک تاثیر می‌گذارد.

۳- وضعیت نامناسب قرارگیری بدن همراه با حرکات ناصحیح بدن می‌تواند فشار اضافه‌ای را بر دیسک‌های گردنی وارد کند.

با ترکیب این عوامل با اثرات ناشی از ساییدگی و پارگی روزانه، آسیب‌دیدگی، بلند کردن وزنه بصورت اشتباه یا پیچش گردن می‌توان دلیل فتق دیسک را به راحتی درک کرد. فتق دیسک ممکن است بصورت ناگهانی یا تدریجی در طول چند هفته یا چند ماه ظاهر شود.

مراحل دیسک گردن 

• تحلیل دیسک: تغییرات شیمیایی ناشی از افزایش سن موجب ضعیف شدن دیسک‌های بین مهره‌ای می‌گردد. این امر در واقع بخشی از فرایند افزایش سن است و می‌تواند موجب فرسایش دیسک شده و قابلیت جذب ضربه در اثر حرکات را کاهش دهد. همچنین ممکن است دیسک در این مرحله نازک‌تر شود.
• پرولاپس (بیرون‌زدگی متوسط): شکل یا محل دیسک در اثر گیرافتادگی جزئی در کانال نخاعی یا اعصاب نخاعی تغییر می‌کند. این مرحله برآمدگی یا بیرون‌زدگی دیسک نیز نامیده می‌شود.
• اکستروژن (بیرون‌زدگی شدید): هسته پولپوزوس ژل مانند (بخش داخلی دیسک بین مهره‌ای) از دیواره‌ی لاستیک مانند (آنولوس فیبروسوز) بیرون زده می‌شود اما همچنان داخل دیسک باقی می‌ماند.
• جدا شدن دیسک: هسته دیسک از میان آنولوس فیبروسوز خارج می‌شود و می‌تواند به خارج دیسک بین مهره‌ای و داخل کانال نخاعی حرکت کند.

تشخیص

 پزشک معمولاً می‌تواند فتق دیسک را با توجه با سابقه‌ی علائم و معاینه فیزیکی تشخیص دهد. وی سوالاتی را درباره درد و بی‌حسی که ممکن است در اثر تحریک یک یا چند عصب در ستون فقرات گردنی ایجاد شده باشد، می‌پرسد. اگر علائم نشان‌دهنده‌ی دیسک گردن باشند، اغلب پیش از آزمایش بیشتر استراحت و توانبخشی توصیه می‌شود. اگر مشکوک به سایر بیماری‌ها باشند و یا پس از یک دوره استراحت و توانبخشی بهبودی حاصل نشد، ممکن است آزمایش‌های تصویربرداری مانند تصویربرداری با اشعه ایکس، ام آر آی یا سی تی اسکن انجام شود.

درمان دیسک گردن 

تمام بیماران نیاز به جراحی گردن نخواهند داشت. در بیشتر بیماران اغلب ظرف ۴ تا ۶ هفته درد و سایر علائم با درمان‌های غیر جراحی تسکین پیدا می‌کند. درباره‌ی برنامه درمانی خود خوش‌بین باشید و به خاطر داشته باشید که کمتر از ۵ درصد از مشکلات کمر نیاز به جراحی دارند.

در بیشتر موارد، دیسک گردن ابتدا با درمان‌های غیر جراحی مانند استراحت و محدود کردن فعالیت، سرما و گرما درمانی، استفاده از گردن‌بند طبی و اصلاح فعالیت‌ها، مصرف دارو برای تسکین درد و التهاب و فیزیوتراپی معالجه می‌شوند. ممکن است پزشک توصیه کند که جهت درمان دستی یا کایروپراکتیک و یا آموزش نحوه ورزش‌ کردن و محافظت از گردن و شاید سایر درمان‌ها مانند تراکشن به یک فیزیوتراپیست مراجعه کنید. ترکشن به معنی انجام حرکات کششی ملایم و ثابت بر روی سر جهت کشیدن گردن و فراهم کردن امکان باز شدن مفاصل بین استخوان‌های گردن می‌باشد. در صورتی که علائم ادامه پیدا کنند ممکن است پزشک داروهای قوی‌تری مانند کورتیکواستروئید تجویز کند. سایر تزریقات موثر شامل اوزون درمانی و پی آر پی (PRP) می‌باشند. علائم معمولاً با گذر زمان بهبود پیدا می‌کنند. اما اگر فتق دیسک بر نخاع یا اعصاب فشار وارد کند و یا دچار ضعف و درد دائمی یا کاهش کنترل مثانه و روده شده باشید، عمل جراحی در نظر گرفته می‌شود. در موارد نادر می‌توان از دیسک مصنوعی به جای دیسک آسیب‌دیده استفاده کرد.

آیا می‌توان از ابتلا به دیسک گردن پیشگیری کرد؟

 افزایش سن اجتناب‌ناپذیر است اما تغییرات در شیوه زندگی می‌تواند به پیشگیری از دیسک گردن کمک کند. برای داشتن وضعیت قرارگیری و حرکات مناسب بدن تمرین کنید، وزن بدن خود را کنترل کنید، بطور منظم ورزش کنید و سیگار نکشید.